Europa, ku ka më shumë burra se gra, si renditet Shqipëria
Ndryshe nga stereotipi europian që sugjeron një numër më të madh grash se burra, Shqipëria është një nga vendet ku ky fenomen vihet re më pak. Të dhënat e Eurostat për vitin 2025, të përpunuara nga “Monitor”, tregojnë se në Shqipëri raporti është 102.2 gra për çdo 100 burra. Ky tregues është pothuajse identik me Irlandën dhe më i ulët se mesatarja e Bashkimit Europian, e cila është 104.2 gra për 100 burra. Ky raport e pozicionon Shqipërinë ndër shtetet europiane me një balancë më të afërt mes gjinive.
Në rajon, vetëm Maqedonia e Veriut ka një raport më të ulët, prej 101.9 gra për 100 burra. Kosova shënon 103.8 gra për 100 burra (të dhëna të vitit 2022), Mali i Zi 103.3, Serbia 105.6 dhe Kroacia 104.8.
Në nivel europian, mesatarja është 104.2 gra për 100 burra, duke treguar se femrat janë rreth 4.2% më të shumta se meshkujt. Vendet baltike kryesojnë këtë renditje:
- Letonia: 115.6 gra për 100 burra
- Estonia: 110.8 gra për 100 burra
- Lituania: 110.4 gra për 100 burra
Në Letoni, për shembull, numri i grave është rreth 16% më i lartë se ai i burrave, një diferencë më shumë se trefishi i mesatares europiane. Ky fenomen nuk lidhet me lindshmërinë, pasi në të gjithë botën lindin pak më shumë djem se vajza. Shpjegimi kryesor qëndron te jetëgjatësia dhe struktura e popullsisë.
Sipas Eurostat, gratë jetojnë më gjatë se burrat në të gjitha vendet e BE-së, por ky hendek është veçanërisht i theksuar në shtetet baltike:
- Letoni: gratë jetojnë mesatarisht rreth 10 vjet më gjatë se burrat.
- Lituani: diferenca arrin 9 vjet.
- Estoni: afro 8.8 vjet.
Kjo situatë sjell një rritje të ndjeshme të numrit të grave në grupmoshat e vjetra, krahasuar me meshkujt. Fenomeni është përforcuar edhe nga emigracioni i dekadave të fundit dhe normat më të larta të vdekshmërisë te meshkujt në këto vende.
Ku ka më shumë burra se gra
Në Europë, vendet ku burrat janë më të shumtë se gratë janë të rralla. Nga 41 vende të raportuara nga Eurostat, vetëm në 6 prej tyre ka më shumë burra se gra. Këto vende, ku numri i grave për 100 burra është nën 100, përfshijnë:
- Malta: 88.3 gra për 100 burra (diferenca më e madhe)
- Islanda: 95 gra për 100 burra
- Norvegjia: 98.4 gra për 100 burra
- Sllovenia: 98.7 gra për 100 burra
- Suedia: 98.8 gra për 100 burra
- Luksemburgu: 98.9 gra për 100 burra
Turqia është pothuajse në ekuilibër, me 99.9 gra për 100 burra.
Arsyet për këtë mungesë të grave në këto vende lidhen kryesisht me:
- Një strukturë më të re të popullsisë.
- Migracionin për punë, i cili në disa ekonomi tërheq më shumë meshkuj.
Edhe pse në lindje zakonisht ka një përparësi të vogël të lindjeve të djemve, me kalimin e moshës, vdekshmëria më e lartë te burrat bën që gratë të bëhen më të shumta, sidomos në grupmoshat e vjetra, duke shpjeguar shumicën e rasteve të mbizotërimit të grave në Europë.