Absolutisht! Ja një rishikim i artikullit sipas kërkesave tuaja, duke ruajtur kuptimin, tonin dhe stilin origjinal, por duke përmirësuar qartësinë dhe rrjedhshmërinë:
“`html
Nafta në Shqipëri kushton 2.6 herë më shumë se mesatarja europiane, duke u marrë parasysh fuqinë blerëse.
Nafta në Shqipëri renditet ndër më të shtrenjtat në Europë. Megjithatë, për konsumatorin shqiptar, kostoja reale është edhe më e lartë kur çmimi i karburantit krahasohet me të ardhurat.
Një litër naftë në Shqipëri kërkon një pjesë dukshëm më të madhe të të ardhurave ditore sesa në shumicën e vendeve europiane. Kjo bën që furnizimi i një automjeti të jetë më i kushtueshëm në raport me të ardhurat mesatare.
Aktualisht, çmimi i një litri naftë në Shqipëri është 229 lekë (rreth 2.46 euro). Ky nivel e rendit Shqipërinë të tretin në Europë për nga çmimi më i lartë, pas Danimarkës (2.60 euro) dhe Norvegjisë (2.56 euro).
Në rajon, çmimet janë:
- Serbi: gati 2 euro
- Mali i Zi: 1.87 euro
- Bosnjë-Hercegovina: 1.76 euro
- Kosovë: 1.85 euro
- Maqedonia e Veriut: 1.64 euro (më i liri në rajon)
Mesatarja europiane e çmimit të naftës, në vendet e përfshira në këtë analizë, është rreth 1.94 euro për litër.
Megjithatë, çmimi në pompë nuk është treguesi i vetëm që duhet marrë parasysh. Një litër naftë me çmim 2.46 euro ka një peshë ekonomike krejt të ndryshme për një shqiptar, një danez apo një norvegjez, për shkak të diferencave të theksuara në të ardhurat.
Për të matur këtë diferencë, është bërë një krahasim midis çmimit të naftës dhe të ardhurave për frymë, të matur sipas fuqisë blerëse (PPP). Ky tregues merr parasysh ndryshimet në nivelet e çmimeve mes vendeve dhe shërben për të krahasuar më drejt standardin ekonomik dhe fuqinë blerëse të qytetarëve.
Në Shqipëri, të ardhurat mesatare për frymë, sipas fuqisë blerëse, janë rreth 25.2 mijë dollarë ndërkombëtarë në vit. Të ardhurat ditore për frymë arrijnë në rreth 69.2 dollarë. Një litër naftë përfaqëson 3.56% të këtyre të ardhurave ditore, duke e vendosur Shqipërinë në krye të Europës për këtë tregues.
Për të ilustruar këtë, një qytetar danez, në vendin ku nafta është më e shtrenjtë në vlerë absolute, i duhet vetëm 1.06% e të ardhurave ditore për të blerë një litër naftë. Të ardhurat ditore për frymë në Danimarkë janë 245 dollarë ndërkombëtarë, gati 10 herë më të larta se ato të një shtetasi shqiptar.
Në Norvegji, që renditet ndër vendet me të ardhura më të larta për frymë në Europë (pas Irlandës dhe Luksemburgut), për të blerë një litër naftë nevojitet 0.8% e të ardhurave ditore.
Në të gjitha vendet europiane të analizuara, mesatarja e të ardhurave ditore të nevojshme për të blerë një litër naftë është 1.36%. Kjo do të thotë se për një qytetar shqiptar, blerja e një litri naftë kërkon rreth 2.6 herë më shumë të ardhura ditore sesa për një qytetar europian mesatar.
Nëse krahasimi kufizohet vetëm në vendet e Bashkimit Europian, të cilat kanë të ardhura për frymë më të larta, mesatarja bie në 1.14%. Në këtë rast, një shqiptar duhet të shpenzojë rreth 3.1 herë më shumë nga të ardhurat e tij ditore për të blerë një litër naftë, krahasuar me qytetarin mesatar të BE-së.
Në rajon, pas Shqipërisë, në raport me fuqinë blerëse, më e shtrenjtë është nafta në Kosovë, ku nevojiten 3.1% e të ardhurave ditore. Edhe pse nafta në Kosovë është më e lirë (1.85 euro) sesa në Shqipëri, të ardhurat ditore atje janë rreth 60 dollarë ndërkombëtarë, pra 14% më të ulëta se në Shqipëri. Ky tregues e rendit Kosovën të dytën më të shtrenjtën në Europë.
Renditjen e vijon Bosnjë-Hercegovina (2.66%) dhe Serbia (2.09%). Në Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi, nafta është më e lirë në raport me të ardhurat, duke zënë përkatësisht 1.89% dhe 1.88% të të ardhurave ditore.
Taksat rëndojnë çmimin e naftës në Shqipëri
Shqipëria vijon të ketë çmimet më të larta të karburanteve në rajon kryesisht për shkak të ngarkesës së lartë fiskale, e cila përbën gati 50% të çmimit, si dhe mungesës së masave fiskale lehtësuese.
Në shumicën e vendeve të rajonit, mbi çmimin bazë të naftës llogaritet vetëm akciza dhe TVSH. Në disa prej tyre, akciza është rreth 2% më e ulët.
Në Maqedoninë e Veriut, TVSH për naftën dhe benzininë është 18%, por u ul në 10% gjatë periudhës së rritjes së çmimeve. Në Kosovë, norma e TVSH-së është gjithashtu 18%. Mali i Zi ka një TVSH prej 21%, por ngarkon naftën vetëm me dy taksa: TVSH dhe akizë, e cila kohët e fundit është përgjysmuar si masë për të amortizuar çmimet.
Në Serbi, TVSH është 20%, ndërsa akciza para fillimit të luftës në Lindjen e Mesme arrinte 59.5 lekë për litër. Pas fillimit të konfliktit, Serbia uli akcizën me 25%, një masë që u riaktivizua së fundmi.
Në Shqipëri, përveç akizës së lartë prej 39.4 lekë për litër dhe TVSH-së 20%, si dhe mungesës së masave fiskale, mbi çmimin e naftës aplikohen edhe dy taksa shtesë që nuk gjenden në vendet e rajonit: taksa e qarkullimit (27 lekë/litër) dhe taksa e karbonit (3 lekë/litër).
Shqipëria, pa masa lehtësuese për naftën
Çmimi aktual i naftës në Shqipëri ka arritur në 229 lekë për litër, ndërsa benzina në 219 lekë, duke shënuar nivele rekord dhe duke rritur presionin mbi konsumatorët dhe bizneset.
Sipas të dhënave, rritja e çmimeve të karburanteve po ndodh ndërkohë që Shqipëria nuk ka marrë masa të reja për të zbutur ndikimin te qytetarët. Mekanizmi për uljen e akcizës me 20%, i parashikuar kur nafta kalonte 220 lekë/litër dhe benzina 200 lekë/litër, mbetet i kufizuar në zbatim, pasi vendimmarrja për aplikimin e tij varej nga funksionimi dhe vendimi i Bordit.
“`