Synohet parandalimi kolektiv ndaj çdo akti agresioni, pakti si Neni 5 i NATO-s
Ministri i Jashtëm i Turqisë, Hakan Fidan, deklaroi se marrëveshja e re e mbrojtjes e nënshkruar nga Turqia, Pakistani dhe Arabia Saudite nuk e shënjestron Iranin. Megjithëse, sipas tij, marrëveshja është teknikisht e ngjashme me Nenin 5 të NATO-s, i cili parashikon se një sulm ndaj një anëtari konsiderohet sulm ndaj të gjithë anëtarëve të aleancës.
Ministri Fidan shtoi se ky pakt, i nënshkruar më 7 gusht nga udhëheqësit e tre vendeve, mund t’i bashkohet edhe Egjipti dhe vende të tjera, pasi të zgjidhen disa çështje teknike. Ai theksoi se ndryshe nga NATO, që është një aleancë ushtarake me 32 vende, ky iniciativë ka nisur me tre vende dhe kërkon hapa modestë por konkretë.
Sipas agjencisë shtetërore të lajmeve Anadolu, do të krijohet një komitet ministrash dhe një sekretariat i përgjithshëm me seli në Arabinë Saudite, të ngjashëm me strukturat e NATO-s. Fidan nuk specifikoi çështjet teknike që duhet zgjidhur për pranimin e Egjiptit, duke pasur parasysh se vendet anëtare të kësaj marrëveshjeje kanë shumicë myslimane sunite, ndërsa Irani ka shumicë myslimane shiite.
Më 7 gusht, udhëheqësit e Turqisë, Arabisë Saudite dhe Pakistanit u takuan në Meka për të nënshkruar marrëveshjen e përbashkët të mbrojtjes, me qëllim forcimin e “parandalimit kolektiv ndaj çdo akti agresioni”. Qeveria turke sqaroi se kjo marrëveshje nuk bie ndesh me angazhimet e saj ndërkombëtare ekzistuese, përfshirë ato të NATO-s.
Turqia, si anëtare e aleancës ushtarake perëndimore të NATO-s, theksoi se marrëveshja është veçanërisht e rëndësishme përballë sfidave dhe kërcënimeve në rritje në rajon, siç janë sulmet terroriste, kontrabanda e armëve dhe kërcënimet ndaj vendeve fqinje dhe rrugëve ndërkombëtare detare.
Ky zhvillim ndodh në një kohë kur pasiguria po rritet në Lindjen e Mesme, ndërsa konfrontimi mes Teheranit dhe Uashingtonit vijon pa një përfundim të dukshëm. Vitin e kaluar, Arabia Saudite nënshkroi një marrëveshje strategjike të mbrojtjes së ndërsjellë me Pakistanin, e cila përfshinte një klauzolë të ngjashme me Nenin 5 të NATO-s, ku çdo agresion ndaj njërës palë konsiderohet agresion ndaj të dyjave.
Arabia Saudite, aleate e SHBA-së dhe rivale historike e Iranit për ndikim rajonal, ka qenë shpesh shënjestër e sulmeve me raketa dhe dronë nga Irani, sidomos pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit më 28 shkurt.