Ukraina sanksionon “Masha dhe Ariu”, Kievi akuzon serialin për propagandë pro-ruse
Ukraina ka vendosur sanksione kundër krijuesve dhe shpërndarësve të serialit të animuar “Masha dhe Ariu”, një ndër produktet kulturore ruse më të suksesshme ndërkombëtarisht. Arsyeja e këtyre masave është akuzimi i serialit për përhapjen e narrativave pro-Kremlinit përmes përmbajtjes së tij për fëmijë.
Këto sanksione janë pjesë e një pakete të re, të nënshkruar nga presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy. Paketa synon persona dhe kompani ruse, të cilat Kievi i konsideron të lidhura me mbështetjen e përpjekjeve të luftës së Moskës.
Në listën e sanksionuar janë përfshirë pesë shtetas rusë dhe katër organizata, të cilat kanë lidhje me prodhimin dhe shpërndarjen e “Masha dhe Ariu”. Mes tyre, përfshihet edhe “Animaccord”, studioja përgjegjëse për serialin, si dhe themeluesi, drejtori ekzekutiv dhe disa nga krijuesit kryesorë.
Zyra e Presidentit Zelenskyy ka deklaruar se programi “përhap narrativa pro-ruse të maskuara si përmbajtje për fëmijë”, duke e konsideruar këtë si një kërcënim për sigurinë kombëtare të Ukrainës.
Sanksionet parashikojnë ngrirjen e aseteve dhe kufizime në aktivitetet tregtare. Gjithashtu, përfshijnë kufizime mbi përdorimin dhe shpërndarjen e materialeve të mbrojtura nga të drejtat e autorit brenda Ukrainës. Ky veprim mund të rezultojë në kufizimin ose ndalimin e aksesit ndaj “Masha dhe Ariu” në platforma si YouTube dhe të tjera, brenda territorit ukrainas.
Kremlini e ka dënuar këtë vendim. Zëdhënësi i presidentit rus Vladimir Putin, Dmitry Peskov, ka deklaruar se shënjestrimi i një programi për fëmijë tregon, sipas tij, “shëmtinë e regjimit të Kievit”.
“Masha dhe Ariu” u shfaq për herë të parë në vitin 2009 dhe bazohet lirshëm në një përrallë popullore ruse. Seriali ndjek aventurat e një vajze të vogël, Mashës, dhe një ariu cirkor në pension që jeton në pyll. Ky serial është përkthyer në dhjetëra gjuhë dhe është shikuar në më shumë se 100 vende, duke u kthyer në një nga eksportet kulturore më të suksesshme të Rusisë.
Suksesi i serialit ka qenë veçanërisht i dukshëm në YouTube, ku episodet kanë grumbulluar miliarda shikime. Një episod specifik, “Receta për Fatkeqësi”, ka tejkaluar 4.6 miliardë shikime, duke u renditur ndër videot më të shikuara në historinë e platformës.
Kritikat ndaj serialit nuk janë të reja. Autoritetet ukrainase kanë shprehur prej vitesh shqetësime për përdorimin e simboleve dhe imazheve ushtarake ruse e sovjetike në një program të destinuar për fëmijë.
- Në një prej episodeve, Masha paraqitet me një kapelë që lidhet me NKVD-në, policinë sekrete sovjetike gjatë periudhës së Stalinit.
- Në një tjetër episod, ajo shfaqet me veshje që ngjajnë me uniformën e një ekuipazhi tanku të epokës sovjetike.
Kievi argumenton se këto pamje mund të kontribuojnë në normalizimin e simboleve ushtarake ruse dhe sovjetike te audiencat e reja.
Debati rreth serialit kishte filluar shumë përpara pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022. Në vitin 2017, një komision i Agjencisë Shtetërore të Filmit të Ukrainës shqyrtoi një kërkesë për ndalimin e serialit, për shkak të akuzave për përmbajtje propagandistike. Çështja u rikthye në vëmendje në vitin 2025, kur “Masha dhe Ariu” u rendit si kanali më i ndjekur për fëmijë në YouTube nga audienca ukrainase. Më pas, Policia Kombëtare e Ukrainës kërkoi vendosjen e sanksioneve.
Debati ka kaluar edhe përtej kufijve të Ukrainës. Më herët këtë verë, mbi 50 deputetë britanikë i kërkuan Sekretares së Kulturës, Lisa Nandy, që platformat e transmetimit të hiqnin serialin. Deputetët argumentuan se disa episode dhe materiale promovuese të serialit përfshijnë imazhe ushtarake ruse dhe sovjetike, duke pretenduar se këto mund të “normalizojnë” ikonografinë ushtarake për fëmijët.
Nga ana tjetër, “Animaccord” ka hedhur poshtë akuzat se seriali është një mjet i propagandës ruse.