Financial Times: Si katër bankierë rusë shfrytëzuan sanksionet e BE-së për të fituar deri në 9 milionë euro
Sipas një raporti të publikuar nga Financial Times, katër drejtues të lartë të një banke ruse me aktivitet në Evropë përfituan nga turbullirat e shkaktuara nga sanksionet e Bashkimit Evropian në vitin 2022. Ata kryen tregtime përmes llogarive personale, duke realizuar fitime potencialisht deri në 9 milionë euro.
Ndërkohë që Rusia u përball me sanksionet perëndimore pas pushtimit të Ukrainës, shumë nga obligacionet në valutë të huaja të kompanisë shtetërore të energjisë, Gazprom, mbetën të bllokuara në Evropë dhe vlera e tyre ra ndjeshëm. Për të mbështetur investitorët dhe huamarrësit rusë, Presidenti Vladimir Putin nxori një dekret që lejonte zëvendësimin e këtyre obligacioneve me letra të reja me vlerë të plotë nominale në Rusi.
Drejtuesit e lartë të Gazprombank në Luksemburg, duke parë këtë mundësi, morën kredi personale prej miliona eurosh nga punëdhënësi i tyre. Ata filluan të blinin me shumicë obligacionet e nënvlerësuara, të cilat më pas i shkëmbyen në Rusi me obligacione në rubla me vlerë të plotë. Dokumentet e cituara nga Financial Times tregojnë se ata dyshohet se kryen më shumë se 50 transaksione, të cilat, sipas llogaritjeve, mund t’u kishin sjellë fitime prej më shumë se 9 milionë eurosh.
Gazprombank Luksemburg është kanali kryesor përmes të cilit vendet evropiane kryejnë pagesa për Gazprom. Këto transaksione kanë ngritur pikëpyetje nëse katër bankierët mund të kenë anashkaluar sanksionet e BE-së dhe të kenë përdorur informacione të brendshme, sipas ekspertëve ligjorë, ekonomikë dhe zyrtarëve evropianë të konsultuar nga Financial Times.
Shkëmbimet e obligacioneve përfshinë një njësi të madhe ruse të sanksionuar nga BE-ja, Depozituesin Kombëtar të Zgjidhjeve (NSD), sipas Gazprom. Një zyrtar evropian i informuar mbi gjetjet, i cili nuk ishte i autorizuar të fliste publikisht, e cilësoi situatën si “anashkalim” të sanksioneve dhe theksoi se kjo duhet të jetë objekt i një hetimi penal në Luksemburg.
Katër drejtorët duket se kanë koordinuar sistematikisht veprimet e tyre, duke blerë të njëjtën sasi të të njëjtave obligacione në të njëjtën ditë, shpesh para njoftimeve zyrtare nga Gazprom rreth lejeve të letrën me vlerë për zëvendësim. Njerëz të njohur me transaksionet shprehen se nuk dihej gjerësisht se cilat obligacione do të shkëmbeheshin ose kur, pasi Gazprom jepte njoftime të shkurtra dhe hapte “dritare” të kufizuara kohore prej rreth dy javësh për këto shkëmbime.
Gjetjet kanë tërhequr vëmendje të re ndaj kuadrit rregullator relativisht të dobët të Luksemburgut. Rregullatorët, pas një ankese, hetuan transaksionet, por, sipas një raporti auditimi, u kufizuan duke i kërkuar bankës të përditësonte manualin e punonjësve.
Gazprombank Luxembourg mohoi çdo shkelje, duke deklaruar për FT se po i përmbahej “strikt” ligjeve, rregullave dhe rregulloreve të BE-së dhe të Dukatit të Madh të Luksemburgut. Banka gjithashtu pretendoi se “nuk është përfshirë kurrë në ndonjë shkelje të sanksioneve të BE-së”.
Dmitry Derkach, një ish-drejtor i Gazprombank Luxembourg dhe personi që ka iniciuar transaksionet, gjithashtu mohon kategorikisht çdo shkelje, duke theksuar se Autoriteti Mbikëqyrës “nuk gjeti ndonjë parregullsi materiale”.
Gazprom, i cili dikur furnizonte shumicën e Evropës me gaz natyror, u përjashtua nga sanksionet gjithëpërfshirëse të BE-së të vendosura ndaj Rusisë pas pushtimit të plotë të Ukrainës në shkurt 2022. Megjithatë, vlera e obligacioneve të saj në valutë të huaj ra ndjeshëm, pasi sanksionet perëndimore mbi sistemin financiar rus e vështirësuan për Gazprom pagesën e interesave ndaj kreditorëve.
Komunikimet e brendshme nga Gazprombank Luxembourg tregojnë se problemet me zgjidhjen e transaksioneve të letrave me vlerë ruse u shfaqën shpejt. Një email i brendshëm nga marsi theksonte: “Ekziston një probabilitet mjaft i lartë që zgjidhja (e transaksioneve) të mos ndodhë dhe fondet/letrat me vlerë do të ngrihen”.
Zgjidhja e ofruar nga Kremlini ishte t’u lejonte investitorëve të zëvendësonin obligacionet e tyre evropiane me letra të reja në Rusi, të cilat mund të tregtoheshin në rubla me vlerën origjinale nominale. Kërkesa për këto letra ishte e lartë dhe ndryshimi i çmimit ishte “real dhe i rëndësishëm”, sipas Alexandra Prokopenko nga Qendra Carnegie Rusia Eurasia.
Njerëzit brenda sistemit financiar perëndimor e vlerësuan procesin me dyshim të madh. Një person i njohur me funksionimin e Clearstream, depozitarit qendror të letrave me vlerë me seli në Luksemburg, deklaroi se “i gjithë ky mjedis krijoi vërtet mundësi për abuzim”.
Mbi 17 milionë euro për dhjetëra blerje
Në shtator, tre anëtarë të tjerë të bordit të njësisë së Luksemburgut – Sergei Nekrasov, Sergei Belousov dhe Pavel Bolshakov – gjithashtu filluan të blinin obligacione të nënvlerësuara. Katër drejtorët dukeshin sikur po “kërkonin në treg” për obligacione të përshtatshme, të cilat ishin të vështira për t’u gjetur. Ata mund të mos kenë marrë pjesë në çdo raund shkëmbimesh në vitin 2022, por ata blenë katër obligacione specifike, të cilat u zëvendësuan të gjitha deri në fund të vitit.
Blerjet shpesh ndodhën pak para se Gazprom të njoftonte zyrtarisht se letra me vlerë specifike do të zëvendësohej. Në një rast, katër bankierët filluan të blinin një obligacion në dollar në fund të shtatorit. Zëvendësimi i tij u njoftua në faqen e internetit të Gazprom më 7 tetor dhe afati kohor për shkëmbimin skadoi më 24 tetor. Obligacioni tregtohej me rreth 50% të vlerës së tij në Evropë, ndërsa letra e re ruse në rubla rikuperoi vlerën e saj të plotë dhe në dhjetor arriti madje në 120%.
Një burim pohoi se do të ishte “e pamundur” të kryeshin transaksionet në një kohë kaq të shkurtër pa dijeni paraprake se cilat obligacione do të shkëmbeheshin. Ai shtoi se duhet t’i gjesh këto obligacione, të cilat nuk janë shumë likuide, dhe të dish se cila bankë ose ndërmjetës i posedon ato.
Nuk është e qartë saktësisht se sa para kanë marrë hua të katër personat nga Gazprombank Moscow për të financuar transaksionet e tyre. Megjithatë, midis korrikut dhe nëntorit ata morën transferta prej më shumë se 17 milionë eurosh, pasi i konvertuan shumën nga rubla, dhe i përdorën ato për dhjetëra blerje, sipas dokumenteve të para nga FT. Fitimi i tyre potencial total tejkalonte 9 milionë euro, sipas llogaritjeve bazuar në çmimet e tregut, vlerën nominale të obligacioneve dhe kurset historike të këmbimit.