Energjia: Shqipëria në PECI 2026, Vlerësime Pozitive për Linjat me Kosovën dhe Vaut të Dejës
Shqipëria është përfshirë në disa projekte energjetike që janë shqyrtuar në kuadër të ciklit PECI 2026. Bordi Rregullator i Komunitetit të Energjisë (ECRB) ka dhënë vlerësime pozitive për linjën drejt Vaut të Dejës dhe për interkoneksionin e ri me Kosovën. Dokumenti i Bordit u publikua në gusht 2026.
Në kuadër të procesit PECI, Bordi Rregullator i Komunitetit të Energjisë shqyrton projektlistat paraprake dhe jep vlerësimin e tij mbi zbatimin e kritereve të përzgjedhjes, metodologjinë e analizës kosto-përfitim dhe rëndësinë ndërkufitare të projekteve.
Një nga projektet që prek drejtpërdrejt Shqipërinë është E04, i cili synon rehabilitimin e linjave ekzistuese 220 kV Trebinje–Perućica–Podgoricë–Vau i Dejës. Ky projekt përfshin Bosnjë-Hercegovinën, Malin e Zi dhe Shqipërinë. ECRB thekson se ky projekt sjell “përfitime të konsiderueshme” për integrimin e tregut rajonal, sigurinë e furnizimit dhe mirëqenien socio-ekonomike. Sipas raportit, projekti “mbetet ekonomikisht i qëndrueshëm në skenarët e analizuar të ndjeshmërisë”, dhe Bordi nuk ka identifikuar shqetësime të rëndësishme metodologjike.
Raporti përfshin gjithashtu projektin E13, rikonfigurimin e rrjetit 400 kV dhe interkoneksionin e ri 400 kV Shqipëri–Kosovë. Vlerësimi për këtë projekt tregon “performancë ekonomike pozitive” në skenarin bazë dhe konfirmon kontributin e tij në integrimin e tregut rajonal. ECRB vëren se analizat shtesë të ndjeshmërisë tregojnë një varësi më të madhe të përfitimeve të parashikuara nga supozimet afatgjata për mjaftueshmërinë e sistemit, krahasuar me disa projekte të tjera të vlerësuara. Sipas Bordit, qëndrueshmëria e këtyre përfitimeve duhet të merret në konsideratë së bashku me kontributin strategjik të projektit në integrimin rajonal.
Një tjetër projekt i përfshirë në vlerësim është E12 – Zgjerimi i Moglicës, një hidrocentral me pompim dhe magazinim të energjisë. Ky projekt është identifikuar si i vetmi projekt i magazinimit të energjisë elektrike i shqyrtuar në ciklin aktual PECI. Sipas ECRB, projekti kontribuon në fleksibilitetin e sistemit, kapacitetin balancues dhe integrimin e burimeve të rinovueshme. Bordi vëren se performanca ekonomike e projektit është veçanërisht e ndjeshme ndaj mënyrës së trajtimit të përfitimeve afatgjata në analizat e ndjeshmërisë. Raporti shtron se rëndësia në rritje e teknologjive të magazinimit në kalimin drejt një sistemi elektrik të dekarbonizuar duhet të merret parasysh kur vlerësohet kontributi më i gjerë strategjik i projektit.
Në total, tetë projekte të energjisë elektrike kaluan kriteret e pranueshmërisë në ciklin aktual. ECRB deklaron se të gjitha paraqesin fizibilitet ekonomik pozitiv në skenarin bazë dhe plotësojnë kërkesat e vlerësimit për përfshirje në projektlistën paraprake PECI.
Çfarë është raporti PECI 2026
Dokumenti i publikuar në gusht është vlerësimi i ECRB-së mbi projektlistat paraprake të Projekteve me Interes për Komunitetin e Energjisë (PECI) për vitin 2026. Procesi synon identifikimin e projekteve të infrastrukturës energjetike me rëndësi për Komunitetin e Energjisë, përfshirë transmetimin dhe magazinimin e energjisë elektrike. Lista PECI hartohet çdo dy vjet.
ECRB sqaron se vlerësimi i tij nuk zëvendëson analizën teknike dhe nuk rekomandon një projektlistë të caktuar. Roli i dokumentit është të japë vërejtje rregullatore për procesin përfundimtar të vendimmarrjes. Për ciklin 2026 janë paraqitur tre variante të projektlistës paraprake PECI, të bazuara në të njëjtën metodologji, por me interpretime të ndryshme të rezultateve, veçanërisht të analizave të ndjeshmërisë dhe përfitimeve afatgjata. ECRB nuk shpreh preferencë për njërën prej tyre dhe thotë se vendimi përfundimtar duhet të marrë në konsideratë vlerësimin në tërësi, përfshirë analizën kosto-përfitim, analizat e ndjeshmërisë, shkallën e maturimit të projekteve dhe procedurat kombëtare të miratimit.