Borxhi publik zbret në 48.79% të PBB-së, me rënie edhe në vlerë në tremujorin e parë
Borxhi publik i vendit ka shënuar një rënie të ndjeshme në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB). Në fund të marsit 2026, ky tregues pritet të ketë zbritur në nivelin 48.79%, sipas të dhënave paraprake të Ministrisë së Financave për tremujorin e parë të vitit 2026.
Rënia prej 4.08 pikë përqindjeje brenda tre muajve i atribuohet dy faktorëve kryesorë:
- Rritjes së parashikuar të Prodhimit të Brendshëm Bruto, i cili për vitin 2026 llogaritet të arrijë rreth 2.8 trilionë lekë.
- Reduktimit të stokut total të borxhit në vlerë nominale.
Konkretisht, stoku i borxhit të qeverisë qendrore dhe atij të garantuar zbriti nga 1.4 trilionë lekë në fund të vitit 2025, në 1.35 trilionë lekë në fund të marsit 2026.
Siç shihet nga të dhënat:
- Borxhi i jashtëm ka shënuar rënien më të madhe (-2.66 pikë përqindje). Kjo lidhet me rritjen e ekonomisë (PBB), forcimin e kursit të këmbimit të Lekut dhe përfundimin e disa maturimeve të borxhit.
- Borxhi i brendshëm ka pasur një rënie më të moderuar (-1.43 pikë përqindje). Meqenëse ky borxh është në monedhën vendase, rënia e tij kryesisht vjen nga rritja e prodhimit kombëtar (PBB) dhe një kontroll më i mirë i huamarrjes së re në tregun vendas.
- Borxhi që shteti garanton për palë të treta (si p.sh. për kompanitë energjetike) ka pësuar gjithashtu rënie, duke zbritur nga 1.73% në fund të 2025 në 1.49% në mars 2026. Kjo ul rrezikun e detyrimeve të paparashikuara për buxhetin e shtetit.
Arsyeja kryesore që ul borxhin në tremujorin e parë është vlera vjetore e PBB-së së parashikuar. Për vitin 2026, PBB-ja e Shqipërisë parashikohet të arrijë rreth 2.8 trilionë lekë, një shifër dukshëm më e lartë se vitet e kaluara, gjë që ul automatikisht peshën që zë stoku i borxhit mbi ekonominë totale.
Ndryshe nga periudhat kur borxhi rritet në vlerë monetare por ulet si përqindje, në fillim të vitit 2026 është vënë re një ulje reale e stokut. Në fund të vitit 2025, borxhi total ishte 1.4 trilionë lekë, por deri në mars 2026, kjo vlerë zbriti në 1,357,171 milionë lekë, duke ndikuar më tej uljen e raportit me PBB-në.
Një pjesë e konsiderueshme e borxhit të jashtëm të Shqipërisë është e emërtuar në Euro dhe Dollarë. Forcimi i Lekut ndaj këtyre monedhave gjatë kësaj periudhe ka bërë që vlera e borxhit të jashtëm, kur konvertohet në monedhën vendase (Lek), të rezultojë më e ulët, duke ndikuar drejtpërdrejt në uljen e treguesit total.