“`html
Kosto e Jetesës: Inflacioni Arrin 3.4%, Nivelet më të Larta nga Janari 2024, Ndikuar nga Ushqimet dhe Qiratë
Kosto e jetesës është shtrenjtuar më tej gjatë muajit korrik. Për shumë produkte dhe shërbime bazë, familjet shpenzojnë më shumë.
Inflacioni ka arritur në 3.4% në korrik, sipas të dhënave të INSTAT. Kjo është një rritje nga 3.2% që ishte në muajin e kaluar dhe shënon nivelin më të lartë që nga janari i vitit 2024. Kjo periudhë vinte pas një lehtësimi pas rritjes së shkaktuar nga lufta mes Rusisë dhe Ukrainës.
Dy elementë kryesorë kanë ndikuar në këtë rritje, të cilët janë domosdoshmëri për jetesën e çdo familjeje: ushqimet dhe qiratë, si dhe çmimet e karburanteve.
Sipas INSTAT, rritja vjetore e çmimeve në muajin korrik është ndikuar kryesisht nga:
- Grupi “Ushqime dhe pije joalkoolike” me +1.18 pikë përqindje.
- Grupi “Qira, ujë, energji elektrike, gaz dhe karburante të tjera” me +0.83 pikë përqindje.
- Grupi “Transporti” me +0.52 pikë përqindje.
- Grupi “Mobilie, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” me 0.23 pikë përqindje.
- Grupet “Pije alkoolike dhe duhan” dhe “Restorante dhe shërbime akomodimi” me +0.15 pikë përqindje secili.
- Grupi “Kujdesi personal dhe mallra e shërbime të ndryshme” me +0.14 pikë përqindje.
- Grupi “Argëtim, sport dhe kulturë” me +0.12 pikë përqindje.
- Grupet “Shërbimi arsimor” dhe “Sigurime dhe shërbime financiare” me +0.07 pikë përqindje secili.
- Grupi “Shëndeti” me +0.06 pikë përqindje.
Nga ana tjetër, çmimet e grupit “Veshje dhe këpucë” kanë ndikuar me -0.07 pikë përqindje, ndërsa çmimet e grupit “Informacioni dhe komunikimi” me -0.03 pikë përqindje.
Në këtë nivel, inflacioni ka kaluar prej dy muajsh objektivin e shënjestruar të Bankës së Shqipërisë, i cili është 3%.
Në mbledhjen e fundit, Banka e Shqipërisë, e cila synon ruajtjen e stabilitetit të çmimeve përmes normës bazë të interesit, vendosi ta mbajë atë të pandryshuar në 2.5%, pavarësisht sinjaleve të qarta të rritjes së inflacionit.
Guvernatori Sejko deklaroi se Banka e Shqipërisë vazhdon të besojë se efekti inflacionist nga rritja e çmimeve të naftës do të jetë kalimtar. Lidhur me rritjen e inflacionit bazë dhe presionet e brendshme inflacioniste, Sejko theksoi se kjo rritje po përcaktohet kryesisht nga shtrenjtimi i qirave.
“Inflacioni i çmimeve të konsumit pritet të qëndrojë lehtësisht mbi objektiv në afatin e shkurtër dhe të kthehet gradualisht drejt tij gjatë tremujorëve në vijim. Parashikimi për një nivel inflacioni mbi objektiv në afatin e shkurtër përfshin pritjet tona për efektet indirekte të goditjes së ofertës në tregjet ndërkombëtare, si dhe për një nivel relativisht të lartë të inflacionit të qirave në këtë horizont kohor. Nga ana tjetër, parashikimi për reduktimin gradual të inflacionit drejt objektivit në afatin e mesëm mbështetet në pritjet tona për një ecuri të balancuar të kërkesës dhe ofertës agregate, për një rritje të kontrolluar të kostove të prodhimit, si dhe pritjet e ankoruara të bizneseve dhe tregjeve financiare. Gjithashtu, skenari bazë mbështetet në supozimin e normalizimit të shpejtë të presioneve të ofertës në tregjet ndërkombëtare, si dhe ruajtjen e kahut konsolidues të politikës fiskale në vitet në vijim,” tha guvernatori.
Sipas INSTAT, krahasuar me korrikun e vitit të kaluar, rritja më e madhe e çmimeve vërehet në grupin “Transporti” me 8.0%, pasuar nga “Argëtim, sport dhe kulturë” me 6.0%, “Sigurime dhe shërbime financiare” me 4.5%, “Qira, ujë, energji elektrike, gaz dhe karburante të tjera” me 4.1%, “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 3.5%, “Mobilie, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” me 3.3%, dhe “Kujdes personal dhe mallra e shërbime të ndryshme” me 3.1%. Nga ana tjetër, çmimet e grupit “Veshje dhe këpucë” u ulën me 1.8%, ndërsa grupi “Informacioni dhe komunikimi” me 0.9%.
Qiratë në Nivele të Papërballueshme
Çmimet e qirave, sidomos në Tiranë, kanë arritur nivele të papërballueshme në raport me pagat. Gjatë muajve janar-qershor 2024, qiratë për apartamentet 1+1 arritën mesatarisht 590 euro në muaj, ndërsa për banesat 2+1, 954 euro. Kjo përfaqëson një rritje nga 4.4% deri në 27% krahasuar me periudhën janar-qershor 2024.
Sipas llogaritjeve, në pjesën dërrmuese të Tiranës, nga periferia në qendër, kostoja e strehimit tejkalon kufirin ndërkombëtar të përballueshmërisë. Kur qiraja kalon mbi 30% të të ardhurave mujore, ajo konsiderohet e papërballueshme dhe sinjalizon stres financiar për strehimin e një familjeje. Nëse arrin mbi 50%, kjo gjendje quhet “housing cost burden” ekstrem, duke rritur rrezikun e pasigurisë në strehim.
Në rastin e Tiranës, kufiri i përballueshmërisë, i llogaritur nga “Monitor” për periudhën janar-qershor 2024, tejkalohet për 13 zona të Tiranës, duke arritur mesatarisht 80-90% të të ardhurave, dhe në disa zona edhe mbi 100%.
“`