Më poshtë do të gjeni rishkrimin e artikullit, sipas udhëzimeve të dhëna:
A pritet një përfitim ekonomik nga koncerti i Kanye West?
Qeveria ka akorduar 4 milionë euro për një event që pritet të gjenerojë drejtpërdrejt jo më shumë se 20 milionë euro. Efekti në imazhin e vendit mbetet i pamatur, por mund të jetë edhe negativ nëse Shqipëria nuk përballon sfidën e infrastrukturës dhe trafikut, që janë të ngarkuara edhe në ditë normale, e aq më tepër gjatë ditës së koncertit.
Koncerti i shumëpritur i artistit të njohur ndërkombëtar, Kanye West, nuk ka arritur të tërheqë interesin e pritshëm fillestar. Shqipëria, duke u përpjekur të organizojë për herë të parë një koncert të përmasave ndërkombëtare me 60,000 persona, pavarësisht problemeve të mundshme me infrastrukturën, duket se ka hasur vështirësi kryesisht në dy aspekte:
- Mungesa e fuqisë blerëse nga tregu vendas, duke pasur parasysh çmimet e biletave, të cilat varionin nga 120 deri në 330 euro.
- Interesi i ulët nga turistët e huaj, të cilët nuk e njohin Shqipërinë si një destinacion të organizimit të eventeve dhe kanë hezituar të udhëtojnë.
Interesi i ulët nga turistët e huaj shihet edhe në platformat e rezervimeve, ku ende ka shumë vende të lira akomodimi me çmime rreth 40-50 euro për natë, në datat e koncertit. Kjo bie në kontrast me Finalen e UEFA Europa Conference League 2022, të zhvilluar në maj 2022 në stadiumin “Air Albania” mes AS Roma dhe Feyenoord, ku tregu i akomodimit reagoi menjëherë, duke sjellë rritje të çmimeve deri në 600 euro për natë, si pasojë e kërkesës së lartë.
Edhe kompania ajrore Wizz Air konfirmoi për “Monitor” se nuk kishte vënë re kërkesë përtej normale për periudhën e koncertit. Sipas operatorëve hotelierë, interesi më i madh ka qenë nga vendet e rajonit.
Që në fund të majit, kur u njoftua eventi, “Monitor” kishte ngritur pikëpyetje lidhur me kapacitetet e Shqipërisë për të organizuar një koncert të tillë, si nga ana logjistike, ashtu edhe nga fuqia blerëse vendase dhe interesi i turistëve. Koncertet me mbi 50,000 pjesëmarrës zakonisht organizohen në qytete të mëdha, me stadiume me kapacitet rreth 60,000 vendesh dhe infrastrukturë publike të zhvilluar, duke përfshirë sisteme metrosh dhe trenash.
Organizatorët kanë pranuar se ka pasur vështirësi. Pak ditë para koncertit, gjysma e biletave rezultonin të pashitura, ndërkohë që më herët organizatorët kishin deklaruar për “Monitor” se duhej të shitej rreth 70% e biletave që koncerti të ishte ekonomikisht fitimprurës.
Në këtë pikë, qeveria ka ndërhyrë duke akorduar rreth 4.2 milionë euro për organizimin e koncertit, me argumentin e promovimit të turizmit. Ky fond është sa rreth 30% e vlerës që koncerti do të gjeneronte nëse të gjitha biletat do të shiteshin (rreth 14 milionë euro, duke llogaritur 60,000 vende shumëzuar me mesataren e biletës prej 240 euro). Vetëm pagesa për këngëtarin arrin rreth 7 milionë euro, sipas deklarimeve të organizatorëve.
Ndërkohë, koncerti nuk ka arritur të tërheqë sponsorë. Të dhënat nga agjencitë publicitare tregojnë se paketa e shtrenjtë e sponsorizimit, rreth 250,000 euro, është konsideruar e lartë për tregun e vogël të reklamave në Shqipëri dhe buxhetet e kompanive.
Kryeministri Rama ka deklaruar se fondet u përdorën “në minutën e fundit” për të shmangur, sipas tij, turpërimin e vendit përballë rreth 25,000 vizitorëve nga 80 shtete, të cilët kishin blerë më parë bileta.
Kryeministri ka pranuar indirekt se, në mungesë të këtyre fondeve, koncerti do të anulohej, duke e kthyer qeverinë, me paratë e taksapaguesve, në shpëtimtare të një eventi privat. Këto fonde janë marrë nga fondi i emergjencave, që buxheti cakton për raste të papritura si zjarre, tërmete apo përmbytje. Mosshitja e biletave nuk përbën një ngjarje të papritur, por më tepër një ngjarje të dobët të planifikuar në raport me kapacitetet e Shqipërisë dhe fuqinë blerëse. Ky është një rast tjetër i keqadministrimit të një aktiviteti, duke dëmtuar financat publike.
Në mbarë botën, koncertet anulohen, nuk “shpëtohen” nga qeveria
Një analizë e rasteve ndërkombëtare nuk tregon një precedent të qartë ku një qeveri të ketë ndërhyrë pas shitjeve të dobëta për të mbuluar humbjet e një koncerti privat të një artisti të vetëm.
Një rast i afërt është produksioni muzikor i Sting, “The Last Ship”, në Brisbane, Australi. Qeveria e Queensland-it kishte ofruar mbështetje financiare paraprake për sigurimin e produksionit, si pjesë e një fondi prej 100 milionë dollarësh australianë për evente të mëdha. Megjithatë, shitjet rezultuan të dobëta, me vetëm 72% të biletave të shitura dhe ulje çmimesh nga 500 dollarë australianë në oferta prej 99 dollarësh. Qeveria e kishte mbështetur projektin para fillimit të shitjeve, duke pretenduar një impakt prej rreth 11 milionë dollarësh australianë në ekonominë lokale. Megjithatë, “The Last Ship” nuk ishte thjesht një koncert, por një produksion teatror me 29 shfaqje. Financimi publik nuk u miratua pasi biletat mbetën pa u shitur, por ishte pjesë e marrëveshjes fillestare për sjelljen e shfaqjes në Brisbane.
Raste të tjera financimi publik lidhen kryesisht me festivale apo institucione kulturore shtetërore, jo me koncerte private individuale. Për shembull, Kennedy Center në SHBA vazhdon të marrë financim federal edhe kur shitjet e biletave bien nën 57% dhe mbi 50,000 vende mbeten bosh. Por Kennedy Center është një institucion publik kombëtar dhe nuk mund të krahasohet me financimin e një koncerti privat të një artisti.
Në Australi, qeveria kishte financuar edhe Byron Bay Bluesfest, i cili më pas u anulua për shkak të shitjeve të dobëta. Pas anulimit, institucionet publike kërkuan sqarime për rreth 722,000 dollarë australianë grante të paguara, në vend që të ndërhynin për të mbuluar humbjet.
Çfarë ndodh zakonisht kur nuk shiten biletat
Industria globale e koncerteve po përballet gjatë vitit 2026 me fenomenin e quajtur “Blue Dot Fever”, ose “ethet e pikave blu”. Termi i referohet numrit të madh të vendeve të lira, që në hartat e platformave të shitjes së biletave shfaqen si pika blu. Kur shitjet mbeten të ulëta, zgjidhja më e zakonshme është anulimi ose reduktimi i turneut.
Grupi “The Pussycat Dolls” anulluan pothuajse të gjithë pjesën amerikano-veriore të turneut, duke deklaruar se kishin bërë një vlerësim të situatës. Edhe Post Malone, Meghan Trainor dhe artistë të tjerë kanë anulluar ose ndryshuar data, ndërsa mediat dhe ekspertët e industrisë i kanë lidhur disa prej këtyre vendimeve me shitjet e dobëta.
Aktori dhe muzikanti Kiefer Sutherland ishte edhe më i drejtpërdrejtë, duke anulluar pjesën amerikane të turneut dhe duke pranuar publikisht se shkaku ishin “shitjet shumë të ulëta të biletave”.
Në raste të tjera, organizatorët:
- Ulin çmimet në ditët e fundit.
- Ofrojnë paketa promocionale.
- Mbyllin sektorë të stadiumit.
- Zhvendosin koncertin në një ambient më të vogël.
- Shpërndajnë një pjesë të biletave falas.
- Anulojnë datat që nuk mbulojnë kostot.
Arsyeja është e thjeshtë: koncertet janë aktivitete tregtare, ku rrezikun e marrin artisti, promotori dhe organizatori. Kur kërkesa është mbivlerësuar, tregu korrigjon përmasën e eventit ose e anulon atë.
Një precedent shqiptar pa transparencë financiare, edhe efekti ekonomik i deklaruar shumë i fryrë
Qeveria shqiptare pretendon se koncerti mund të sjellë një ndikim të madh ekonomik përmes turistëve, hoteleve, restoranteve, transportit dhe promovimit të vendit. Ministri i Turizmit dhe Mjedisit, Blendi Gonxhja, ka deklaruar se aktiviteti mund të gjenerojë deri në 120 milionë euro qarkullim në ekonomi, por nuk është bërë publike metodologjia e plotë që mbështet këtë parashikim.
Sipas përllogaritjeve të “Monitor”, edhe me supozimin që të gjitha biletat do të shiteshin dhe çdo fans do të shpenzonte 1100 euro, efekti maksimal në ekonomi nuk i kalon 70 milionë euro. Kjo është një shifër e ekzagjeruar, pasi shumë pjesëmarrës mund të jenë vendas dhe çmimet e hoteleve, transportit dhe ushqimeve janë më të lira në Shqipëri sesa në vendet e tjera europiane dhe SHBA, ku zhvillohen koncerte të përmasave të tilla.
Nëse llogarisim një shpenzim mesatar prej 60-70% të mesatares në SHBA prej 1000-1100 dollarë për person, pra rreth 660-770 euro/person, me supozimin që do të shiten të gjitha biletat, efekti direkt në ekonominë shqiptare do të luhatej në 40-50 milionë euro. Duke pasur parasysh që numri i biletave të shitura është thuajse gjysma (kryeministri ka deklaruar se janë 25,000 të huaj), efekti direkt nuk pritet t’i kalojë 20 milionë euro.
Pra, qeveria dha 4 milionë euro për një event që pritet të gjenerojë drejtpërdrejt jo më shumë se 20 milionë euro. Ndërkohë, efekti në imazh mbetet i pamatur, por mund të jetë edhe negativ, nëse vendi nuk përballon sfidën e infrastrukturës dhe trafikut, që janë të ngarkuara edhe në ditë normale, e aq më tepër gjatë ditës së koncertit.
Një efekt ekonomik pozitiv nuk përjashtohet, sidomos nëse në Tiranë mbërrijnë dhjetëra mijëra vizitorë të huaj dhe ky koncert shërben si precedent për zhvillime të tjera të këtyre përmasave. Megjithatë, vlerësimi i përfitimit kërkon që të dihet edhe kostoja: sa paguan organizatori, sa mbulon artisti, cilat shpenzime po marrin përsipër institucionet dhe nëse ekziston një garanci financiare publike për eventin.
Pa këto të dhëna, Shqipëria rrezikon të krijojë një precedent të pazakontë: në vend që koncerti privat të përshtatet me kërkesën reale të tregut, shteti mobilizon burime publike për ta mbajtur atë në përmasat e planifikuara. Nuk mund të thuhet ende me siguri juridike se Shqipëria është “i vetmi vend në botë” që ka financuar një koncert privat pasi nuk janë shitur biletat, sepse kushtet financiare të marrëveshjes nuk janë publike.
Megjithatë, nga rastet e dokumentuara ndërkombëtarisht, nuk rezulton një shembull i krahasueshëm ku qeveria të jetë përfshirë kaq hapur në shpëtimin dhe promovimin e një koncerti individual, ndërkohë që kërkesa tregtare vijon të mbetet nën kapacitetin e planifikuar.