Liria e shprehjes në mbarë botën ka pësuar një rënie prej 10% që nga viti 2012
Sot shënohet Dita Botërore e Lirisë së Shtypit.
Dita Botërore e Lirisë së Shtypit u shpall nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në dhjetor 1993, duke u bazuar në rekomandimin e Konferencës së Përgjithshme të UNESCO-s. Që atëherë, data 3 maj, e cila shënon përvjetorin e Deklaratës së Windhoek, festohet në mbarë botën si Dita Botërore e Lirisë së Shtypit.
“3 maji shërben si një kujtesë për qeveritë lidhur me nevojën për të respektuar angazhimin e tyre ndaj lirisë së shtypit”, thekson OKB-ja. Gjithashtu, 3 maji është një ditë reflektimi për profesionistët e medias rreth çështjeve të lirisë së shtypit dhe etikës profesionale. Ajo ofron një mundësi për të:
- festuar parimet themelore të lirisë së shtypit;
- vlerësuar gjendjen e lirisë së shtypit në mbarë botën;
- mbrojtur median nga sulmet ndaj pavarësisë së saj;
- nderuar gazetarët që kanë humbur jetën në krye të detyrës.
Sipas Raportit të UNESCO-s mbi Trendet Botërore në Lirinë e Shprehjes dhe Zhvillimin e Medias (2022-2025), liria e shprehjes në mbarë botën ka rënë me 10% që nga viti 2012. Ky regres është krahasueshëm në shkallë me periudhat më të paqëndrueshme të shekullit të 20-të, si Lufta e Parë Botërore, Lufta e Dytë Botërore dhe Lufta e Ftohtë.
Kushtet e përkeqësuara kanë sjellë një rritje prej rreth 63% të vetëcensurës që nga viti 2012, e nxitur nga frika e hakmarrjes, ngacmimi online, frikësimi gjyqësor dhe presioni ekonomik. Megjithatë, përgjigjet mbeten të fragmentuara në fushat e politikave, teknologjisë, sigurisë dhe zhvillimit.
Aty ku gazetaria e pavarur dobësohet, shoqëritë bëhen më të ekspozuara ndaj dezinformimit, polarizimit, manipulimit dhe dhunës. Kjo është veçanërisht e vërtetë në mjedise ku gati një e treta e popullsisë së botës mbetet jashtë linje, duke kufizuar kështu aksesin e barabartë në informacionin me interes publik.