“`html
Shqipëria kryeson rajonin dhe tejkalon dyfishin e mesatares së BE-së për peshën e ushqimeve në shpenzimet e familjeve.
Ushqimet vazhdojnë të zënë një pjesë dukshëm më të madhe të strukturës së konsumit në Shqipëri krahasuar me Bashkimin Europian, duke pasqyruar diferenca të theksuara në shpërndarjen e shpenzimeve familjare.
Të dhënat më të fundit të Eurostat për Indeksin e Harmonizuar të Çmimeve të Konsumit (HICP) tregojnë se në vitin 2026, ushqimet dhe pijet joalkoolike përbëjnë 34.5% të shportës së konsumit në Shqipëri, një shifër pothuajse e pandryshuar nga viti i kaluar (34.6%). Kjo peshë është më shumë se dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian, e cila arrin 16.3%. Kjo e rendit Shqipërinë të dytën në Europë pas Maqedonisë së Veriut, për sa i përket shpenzimeve për ushqime.
Megjithëse peshat e HICP-së nuk përfaqësojnë drejtpërdrejt buxhetin e një familjeje individuale, ato pasqyrojnë strukturën e shpenzimeve monetare të konsumit, e cila përdoret për llogaritjen e inflacionit. Në këtë strukturë, të gjitha kategoritë së bashku kanë një peshë totale prej 100%.
Përtej ushqimeve, edhe restorantet dhe akomodimi zënë një peshë të lartë.
Pas ushqimeve, kategoria me peshën më të madhe në Shqipëri është ajo e restoranteve dhe shërbimeve të akomodimit, me 14.5% të totalit, duke tejkaluar mesataren e BE-së prej 10.7%. Të marra së bashku, ushqimet, pijet joalkoolike, restorantet dhe akomodimi përbëjnë rreth 49% të shportës së konsumit shqiptar.
Kategoritë e tjera të rëndësishme në Shqipëri përfshijnë transportin (8.3%), mobilimin, pajisjet dhe mirëmbajtjen e banesës (5.6%), shëndetësinë (5.3%) dhe pijet alkoolike, duhanin e produktet e lidhura me to (5.2%).
Një peshë relativisht e lartë, krahasuar me vendet e tjera të analizës, ka edhe arsimi, me shërbimet arsimore që zënë 4.6% të shportës shqiptare, kundrejt vetëm 1.2% në BE. Shqipëria kryeson këtë kategori mes vendeve me të dhëna të disponueshme.
Në të kundërt, banesa, uji, energjia elektrike, gazi dhe lëndët e tjera djegëse zënë vetëm 5.8% të shportës shqiptare, ndërsa në BE kjo shifër është 14.9%. Shqipëria rezulton me peshën më të ulët të kësaj kategorie. Gjithashtu, transporti ka një peshë relativisht të ulët (8.3%) krahasuar me 14.7% në BE. Sigurimet dhe shërbimet financiare zënë vetëm 0.7% të shportës shqiptare, krahasuar me rreth 3% në BE.
Ballkani Perëndimor shpenzon më shumë për ushqime, duke theksuar diferencat rajonale.
Pesha e lartë e ushqimeve nuk është specifikë vetëm për Shqipërinë. Në ekonomitë me të ardhura më të ulëta, një pjesë më e madhe e konsumit përqendrohet te nevojat bazë, veçanërisht ushqimet. Të dhënat tregojnë një ndarje të dukshme mes Ballkanit Perëndimor dhe pjesës më të madhe të BE-së.
- Maqedonia e Veriut: 40.1% për ushqime dhe pije joalkoolike.
- Shqipëria: 34.5%
- Kosova: 32.8%
- Mali i Zi: 29.8%
- Serbia: 29.4%
Mesatarisht, në pesë vendet e Ballkanit Perëndimor me të dhëna nga Eurostat, ushqimet zënë rreth 33.3% të shportës, pothuajse dyfishin e peshës së tyre në BE. Diferencat mbeten të dukshme edhe kur krahasimi zgjerohet:
- Rumani: 27.4%
- Bullgari: 22.3%
- Kroaci: 21.8%
- Greqi: 18.9%
Diferenca të konsiderueshme edhe në kategoritë e tjera brenda rajonit.
Brenda Ballkanit Perëndimor ka dallime të rëndësishme edhe në kategoritë e tjera:
- Transporti: Kosova kryeson me 18.8%, dyfishin e Shqipërisë dhe mbi mesataren e BE-së (14.7%). Serbia (12.9%), Mali i Zi (11.5%) dhe Maqedonia e Veriut (10.4%) vijojnë pas.
- Restorantet dhe akomodimi: Shqipëria (14.5%) dhe Mali i Zi (14.2%) dallojnë për peshë të lartë, krahasuar me Maqedoninë e Veriut (8.7%), Kosovën (4.3%) dhe Serbinë (3.9%).
Për Shqipërinë, pesha e restoranteve dhe akomodimit ka pësuar një rënie të lehtë (nga 14.9% në 2025 në 14.5% në 2026). Ndërkohë, pesha e transportit është rritur (nga 8% në 8.3%), ajo e mobilimit dhe mirëmbajtjes së banesës (nga 5.3% në 5.6%), si dhe e rekreacionit, sportit dhe kulturës (nga 6.2% në 6.4%). Pesha e ushqimeve ka mbetur thuajse konstante.
Në BE, ushqimet, banesa dhe transporti zënë rreth 46% të konsumit.
Në Bashkimin Europian, struktura e shpenzimeve është më e shpërndarë. Në janar 2026, rreth 46% e totalit të shpenzimeve të konsumit të familjeve në BE përqendrohet në tri kategori kryesore: ushqime dhe pije joalkoolike (16.3%), banesa, ujë dhe energji (14.9%), dhe transport (14.7%). Këto kategori kanë përjetuar rritje të ndjeshme çmimesh kohët e fundit, duke ndikuar në inflacionin.
Krahasuar me janarin 2025, në BE u rrit pesha e rekreacionit, sportit dhe kulturës, e restoranteve dhe akomodimit, si dhe e arsimit. Rëniet më të mëdha u shënuan te pesha e transportit dhe te informacioni e komunikimi.
“`