“`html
Një e pesta e të rinjve jashtë punës dhe shkollës deri në vitin 2025
Shqipëria vazhdon të përballet me një sfidë strukturore në tregun e punës për të rinjtë. Të dhënat më të fundit nga INSTAT për vitin 2025 tregojnë se 20,1% e të rinjve në grupmoshën 15-29 vjeç janë të papunë, jashtë sistemit arsimor dhe pa përfshirje në formim profesional (NEET).
Brenda këtij grupmoshe, 38,5% e të rinjve në Shqipëri janë aktivisht duke kërkuar punë dhe janë të gatshëm për tregun e punës. Një pjesë prej 1,6% konsiderohen të dekurajuar dhe jashtë tregut të punës. Ndërkohë, 19,5% angazhohen në detyra familjare, si kujdesi për fëmijët ose anëtarë të tjerë të familjes.
Një kategori e konsiderueshme prej 40,4% klasifikohet në “të tjera”, duke treguar një nivel të lartë informaliteti ose pasigurie në deklarimin e statusit të tyre ekonomik.
Krahasuar me vitin paraardhës, vërehet një përmirësim i lehtë në kategorinë e të dekurajuarve, me një ulje prej 0,4 pikë përqindje. Megjithatë, ky ndryshim është modest dhe nuk reflekton ende një transformim të theksuar në integrimin e të rinjve në tregun e punës.
Të dhënat tregojnë gjithashtu një aktivitet më të lartë të meshkujve në tregun e punës krahasuar me femrat. Rreth 46,5% e meshkujve NEET janë në kërkim aktiv të punës, ndërsa tek femrat kjo përqindje zbret në 31,9%.
Përqindja e të rinjve që nuk janë as të punësuar dhe as në shkollë në Shqipëri është pothuajse dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian dhe nivelet janë të larta edhe në rang rajonal. Kosova ka nivelet më të larta të NEET në rajon, rreth 30%, e ndjekur nga Shqipëria me rreth 20%. Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi shënojnë nivele rreth 17%, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina dhe Serbia kanë përqindje më të ulëta, por ende dukshëm mbi standardet europiane.
Rritja ekonomike duket se nuk ka sjellë përfitime të konsiderueshme në punësimin e të rinjve, pasi papunësia mbetet e lartë në këtë grup-moshë. Vitin e kaluar, shkalla zyrtare e papunësisë ishte 8,4%, ndërsa për grupmoshën 15-24 vjeç ajo arrinte në 21,5%, gati tre herë më shumë se në popullsinë e përgjithshme.
Në paradoks me të rinjtë, numri i të punësuarve mbi moshën 65 vjeç ka shënuar rritje. Të dhënat e INSTAT tregojnë se numri i tyre u rrit nga 119,862 në vitin 2024 në 130,274 në vitin 2025. Këta individë, edhe pse në moshë pensioni, janë kryesisht të vetëpunësuar në bujqësi pa kontribute. Sipas metodologjisë vendase, ata konsiderohen të punësuar edhe kur angazhohen në fermën e tyre të vogël dhe prodhojnë vetëm për konsum personal.
“`