Rritet tensioni me Greqinë: Turqia nisi stërvitjen e madhe “Ujku i Detit”
Turqia ka nisur të dielën, më 20 shtator, stërvitjen e madhe ushtarake ndërdegore Denizkurdu-I/2026, e njohur si “Ujku i Detit”. Ky zhvillim vjen në një kohë kur retorika mes Ankarasë dhe Athinës është ashpërsuar sërish, veçanërisht për çështjet e Detit Egje dhe statusin e ishujve grekë.
Sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Turqisë, stërvitja do të zhvillohet deri më 25 shtator në Detin e Zi, Detin Marmara, Detin Egje dhe Mesdheun Lindor. Në të marrin pjesë rreth:
- 100 anije
- 50 avionë
- 14,000 efektivë nga Marina, Forcat Tokësore, Forcat Ajrore dhe Roja Bregdetare turke.
Programi përfshin trajnime për gatishmërinë operacionale, ushtrime me municion të vërtetë dhe skenarë me nivel të lartë kompleksiteti. Megjithatë, theksohet se bëhet fjalë për një stërvitje të planifikuar dhe jo për një mobilizim të papritur të shkaktuar nga një krizë e re me Greqinë. Gjithashtu, shifra prej 100 anijesh i referohet totalit të mjeteve të angazhuara në të gjitha zonat ku zhvillohet stërvitja dhe nuk nënkupton se të gjitha këto anije janë vendosur në Detin Egje.
Denizkurdu-I zhvillohet në kuadër të planifikimit ushtarak të Ankarasë dhe lidhet me doktrinën e “Atdheut Blu”. Një stërvitje e ngjashme, Denizkurdu-II, u zhvillua në qershor, me pjesëmarrjen e 125 anijeve dhe 60 avionëve.
Fidan ashpërson retorikën ndaj Greqisë
Politikisht, stërvitja e këtij viti merr rëndësi më të madhe për shkak të zhvillimit të saj në një moment kur tensionet verbale mes dy vendeve janë shtuar. Pak orë para nisjes së stërvitjes, ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan foli për situatën në Egje dhe praninë ushtarake greke në ishujt e Egjeut Lindor. Fidan deklaroi se Forcat e Armatosura dhe Roja Bregdetare turke po i monitorojnë zhvillimet me vëmendje dhe shprehu shpresën se “askush nuk do të ndërmarrë ndonjë veprim të nxituar”. Ai paralajmëroi gjithashtu se, nëse ndërmerren lëvizje që Ankaraja i konsideron “aventureske”, “serioziteti dhe forca e këtij shteti është e njohur për të gjithë”.
Fidan ka përsëritur qëndrimin e Ankarasë se disa ishuj grekë duhet të jenë të çmilitarizuar. Më 16 shtator, ai e kishte cilësuar praninë ushtarake në disa prej tyre si “kërcënim” për Turqinë dhe akuzoi Greqinë për shkelje të traktateve ndërkombëtare.
Deklaratat turke erdhën pas vizitës së kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis në Kastellorizo, Ro dhe Strongyli më 12 dhe 13 shtator. Gjatë vizitës në Ro dhe Strongyli, Mitsotakis vizitoi postat ushtarake, ndërsa në Kastellorizo u shfaq edhe në një anije patrullimi të Marinës Greke.
Greqia i ka hedhur poshtë pretendimet turke lidhur me demilitarizimin e ishujve. Ministria e Jashtme greke deklaroi më 16 shtator se pretendimet e përsëritura të Ankarasë për demilitarizimin e ishujve grekë “nuk kanë bazë ligjore në të Drejtën Ndërkombëtare”. Athina argumenton se statusi i ishujve përcaktohet nga traktatet ndërkombëtare në fuqi dhe se Greqia ka të drejtë të marrë masat që i konsideron të nevojshme për mbrojtjen e territorit të saj.
Në këtë përplasje hyn edhe çështja e “casus belli”, pasi Asambleja Kombëtare e Turqisë ka miratuar një rezolutë që e konsideron zgjerimin e ujërave territoriale greke në Egje në 12 milje detare si arsye për përdorimin e forcës.
Mitsotakis deklaroi më 17 shtator se Greqia nuk kërkon një “konkurrencë deklaratash” me Turqinë dhe e përshkroi praninë ushtarake greke në ishuj si masë mbrojtëse. “Ne nuk kërcënojmë askënd, por nuk pranojmë që askush të na kërcënojë”, tha ai.
Ndërkohë, ministri i Jashtëm grek George Gerapetritis deklaroi më 19 shtator se për Athinën, çështja e përcaktimit të shelfit kontinental dhe Zonës Ekonomike Ekskluzive është e vetmja mosmarrëveshje me Turqinë që mund t’i nënshtrohet juridiksionit ndërkombëtar.
Kështu, Denizkurdu-I/2026 po zhvillohet si një stërvitje e planifikuar ushtarake në disa dete, ndërsa paralelisht retorika politike mes Ankarasë dhe Athinës është ashpërsuar. Deri më tani, nuk ka një njoftim zyrtar që ta lidhë stërvitjen me ndonjë operacion apo veprim të planifikuar ushtarak kundër Greqisë.