“`html
Rekordi i kredive të patërhequra: 2 miliardë euro fonde të BE-së nuk po përdoren
Vlera e kredive të huaja të miratuara, por ende të papërdorura nga Shqipëria, ka pësuar një rritje të fortë gjatë viteve të fundit, duke arritur në fund të tremujorit të parë të vitit 2026 shifrën rekord prej rreth 2 miliardë eurosh, sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave.
Të dhënat zyrtare mbi borxhin e jashtëm tregojnë se shuma totale e patërhequr ka shënuar një rritje të vazhdueshme, duke u dyfishuar krahasuar me vitin 2022, kur kjo vlerë llogaritej në 932.86 milionë euro.
Ndër institucionet kryesore financiare:
- Bashkimi Europian mban peshën më të madhe me rreth 581 milionë euro.
- Banka Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim (IBRD) ka 362.47 milionë euro.
Po ashtu, një rritje e ndjeshme vërehet edhe në kreditë dypalëshe, të cilat kapin vlerën e 578.81 milionë eurove. Gjermania mbetet partneri kryesor me rreth 268 milionë euro kredi të miratuara që presin të tërhiqen.
Ky volum i lartë i borxhit të patërhequr, i cili përllogaritet saktësisht në 1,973 milionë euro, tregon për vonesa të mundshme në realizimin e projekteve të investimeve kapitale. Ndërkohë, shteti mund të jetë i ekspozuar ndaj tarifave të angazhimit që shoqërojnë këto fonde të papërdorura.
Ndryshe nga institucionet si IBRD apo EBRD që financojnë projekte të vazhdueshme, stoku i akumuluar me BE-në lidhet kryesisht me Planin e Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Ky plan parashikon një mbështetje financiare për Shqipërinë prej 922 milionë euro deri në vitin 2027, ku një pjesë e konsiderueshme vjen në formën e kredive me kushte shumë lehtësuese për mbështetje buxhetore dhe investime në infrastrukturë.
Deri tani, vlera e kredive të miratuara nga Plani i Rritjes i BE-së është 578.8 milionë euro, të cilat u aktivizuan vitin e kaluar, por procesi i lëvrimit të kësteve nuk ka filluar ende.
Fondet e Planit të Rritjes së BE-së nuk disbursohen menjëherë. Ato janë të lidhura ngushtë me plotësimin e reformave specifike në drejtësi, administratë dhe ekonomi. Derisa Shqipëria të provojë zyrtarisht plotësimin e këtyre reformave, mjetet financiare mbeten të patërhequra.
Një pjesë e këtyre kredive janë të destinuara për projekte të mëdha infrastrukturore, si hekurudhat apo energjia. Këto projekte kërkojnë kohë për tendera, studime fizibiliteti dhe miratime mjedisore përpara se të nisë tërheqja e parave sipas situacioneve të punimeve.
Kjo vlerë prej mbi gjysmë miliardë eurosh përbën aktualisht rreth 30% të të gjithë borxhit të pa tërhequr të Shqipërisë, duke u bërë faktori kryesor që ka fryrë stokun total drejt kufirit të 2 miliardë eurove në vitin 2026.
“`