Gjermania prezanton sistemin e ri të mbrojtjes raketore, “Arrow 3” mund të kapë objektivat në hapësirë
Gjermania është bërë vendi i parë, përveç Izraelit, që ka integruar sistemin raketor mbrojtës “Arrow 3” në mbrojtjen e saj. Ky sistem ka hyrë në fazën e tij të parë operative më 3 dhjetor 2025. Forcat e armatosura gjermane (Bundeswehr) synojnë të kapin raketat balistike ndërsa ato udhëtojnë në hapësirë.
Sistemi “Arrow 3” është projektuar për të neutralizuar raketat balistike që vijnë nga lartësi të mëdha, shumë kohë para se ato të rihynin në atmosferën e Tokës. Vendosja e tij shihet si një përgjigje direkte ndaj agresionit të Rusisë kundër Ukrainës dhe kërcënimit në rritje nga raketat moderne me rreze të gjatë veprimi.
“Arrow 3” përbën një element kyç në riorganizimin e politikës gjermane të sigurisë që nga viti 2022, një “pikë kthese” që përfshin rritjen e konsiderueshme të buxhetit ushtarak dhe zhvillimin e një sistemi evropian të mbrojtjes ajrore me shtresa. Megjithëse rreziku i një sulmi të drejtpërdrejtë me raketa nga lartësitë e mëdha ose nga hapësira për Gjermaninë dhe Evropën vlerësohet si i ulët, vende si Rusia posedojnë raketa balistike me rreze të gjatë veprimi që arrijnë lartësi ekstreme dhe mund të përbëjnë një kërcënim serioz në situata krize. Deri më tani, Gjermania nuk ka pasur një përgjigje ushtarake ndaj këtij lloj kërcënimi. Analizat e NATO-s kanë paralajmëruar prej kohësh për një boshllëk sigurie në Evropë, të cilin tani do ta mbyllë “Arrow 3”.
Sasi në vend të shpërthimit
Sistemi “Arrow 3” u zhvillua në bashkëpunim nga Izraeli dhe SHBA-ja dhe konsiderohet si një nga sistemet më moderne në botë për mbrojtjen kundër raketave ndërkontinentale.
- Sistemet e mbrojtjes ajrore IRIS-T mbulojnë rreze të shkurtra deri në rreth 15 km.
- Sistemet Patriot mbulojnë rreze të mesme deri në rreth 50 km.
- Të dy këto sisteme, së bashku, mbrojnë lartësi deri në rreth 50 km.
- Nga ana tjetër, “Arrow 3” ofron mbrojtje edhe kundër kërcënimeve me rreze të gjatë dhe fluturimeve të larta.
Ai mund të kapë raketa në lartësi deri në 100 km – në rrugën drejt hapësirës – dhe ka një rreze veprimi deri në 2.400 km. Këto tre sisteme, të kombinuara, formojnë një mbrojtje raketore shumështresore.
Edhe pse teknologjikisht “Arrow 3” konsiderohet superior, çmimi i tij është i lartë, duke u vlerësuar disa milionë euro për sistem. Patriot dhe IRIS-T janë dukshëm më të lirë dhe mund të vendosen në numër më të madh në situata emergjente.
“Arrow 3” funksionon sipas parimit të “goditje për të vrarë”. Raketa sulmuese nuk shkatërrohet nga eksplozivë, por nga përplasja e drejtpërdrejtë. Raketa mbrojtëse godet raketën sulmuese në trajektoren e saj para se ajo të rihynte në atmosferën e Tokës. Kjo metodë gjeneron më pak mbeturina sesa një shpërthim dhe rrit sigurinë mbi zonat e populluara. Sistemi kërkon udhëzim të saktë, dhe koka luftarake posedon sensorë për korrigjimin e rrugës gjatë fluturimit.
Mbrojtje kundër raketave balistike me shpejtësi të lartë
Ashtu si sistemi Patriot, “Arrow 3” përbëhet nga tre komponentë kryesorë të lëvizshëm:
- Një radar për zbulimin e hershëm dhe të shpejtë të trajektores së raketës.
- Një qendër komande për analizën e kërcënimeve dhe vendimmarrjen mbi interceptimin.
- Një platformë mobile për lëshimin e raketave interceptuese.
Sistemi është projektuar kryesisht për të kapur raketa balistike, të cilat pas lëshimit ndjekin kryesisht një trajektore të përcaktuar nga graviteti. Raketa përshpejtohet nga një motor, ngjitet në lartësi të mëdha dhe më pas zbret drejt objektivit. Ndryshe nga raketat lundruese, të cilat drejtohen aktivisht gjatë gjithë fluturimit, raketat balistike kontrollohen vetëm gjatë fazës së lëshimit. Ato janë më të vështira për t’u kapur sepse fluturojnë jashtëzakonisht shpejt, mbulojnë distanca të mëdha dhe arrijnë lartësi të mëdha në atmosferë. Sistemet moderne ndërkontinentale, si raketa ruse “Sarmat”, arrijnë shpejtësi mbi 20.000 km/orë.
I pari “Arrow 3” gjerman – pranë Berlinit
Vendndodhja e parë e sistemit “Arrow 3” është aeroporti ushtarak Holzdorf, pranë Schönewald, në jug të Berlinit, në kufirin e tre landeve: Brandenburg, Saksoni-Anhalt dhe Saksoni. Atje, do të testohet personeli, procedurat dhe integrimi në rrjetin e mbrojtjes ajrore të NATO-s. Janë planifikuar dy vendndodhje të tjera në Bavari dhe Schleswig-Holstein. Funksionimi i plotë i “Arrow 3” pritet të fillojë nga viti 2030. Vendosja e sistemit në disa vende ka për qëllim të sigurojë që mbrojtja të mbetet efektive edhe nëse komponentët individualë dështojnë në një situatë kritike.
Marrëveshja më e madhe e armëve midis Gjermanisë dhe Izraelit
Sistemi “Arrow 3” u prezantua zyrtarisht nga Izraeli në vitin 2017. Gjermania dhe Izraeli finalizuan blerjen e sistemit “Arrow 3” në Berlin në fund të shtatorit 2023, duke e bërë këtë kontratën më të madhe ushtarake të Izraelit deri më sot, me vlerë rreth 3.3 miliardë euro. Një pjesë e këtyre fondeve do të shkojë për mirëmbajtje dhe mbështetje, në mënyrë që sistemi të jetë funksional për dekada. Ky investim nuk është vetëm një marrëveshje financiare, por forcon partneritetin e sigurisë dhe politikës mes Gjermanisë dhe Izraelit.
Me vendosjen e tij në Gjermani, sistemi bëhet pjesë e Iniciativës Evropiane të Mburojës së Qiellit (ESSI), një sistem evropian i mbrojtjes ajrore i iniciuar kryesisht nga Gjermania në tetor 2022. Për Evropën, “Arrow 3” përfaqëson një hap drejt pavarësisë më të madhe nga sistemet amerikane të mbrojtjes. /DW