“`html
Bujqësia dhe industria në recesion të gjatë, me rënie edhe në 2025-n
Viti 2025 shënoi vitin e pestë radhazi që sektori bujqësor regjistron rënie të prodhimit. Kjo tregon se baza kryesore e ekonomisë shqiptare ka hyrë në një recesion të gjatë, me pak gjasa rikuperimi. Në të njëjtin trend është edhe industria, e cila pas dy vitesh rënie, vijoi tkurrjen edhe në vitin 2025, për shkak të ecurisë së dobët të eksporteve në dy muajt e parë.
Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT:
- Bujqësia shënoi rënie me 1.95% vitin e kaluar.
- Industria shënoi rënie me -3.15%.
Kjo situatë tregon se modeli ekonomik po zhvendoset nga sektorët prodhues drejt sektorit të shërbimeve, kryesisht turizmit. Ekspertët e vlerësojnë këtë zhvendosje si të rrezikshme, pasi sektori i shërbimeve, veçanërisht turizmi, nuk është aq i qëndrueshëm dhe varet nga flukset e turistëve. Ngjarje të brendshme apo të jashtme, siç ishte pandemia, mund të ulura flukset turistike, duke sjellë dëme të mëdha ekonomike. Në vitin 2020, vendet e varura nga turizmi pësuan rënie të fortë ekonomike, ndryshe nga ato që mbështeteshin te prodhimi.
Pas pandemisë, vende si Spanja, Italia dhe Greqia reformuan modelet e tyre ekonomike duke u orientuar drejt sektorëve të tjerë për të ulur rreziqet. Pritjet për një nxitje më të fortë të sektorit bujqësor nga turizmi, duke supozuar se rritja e konsumit do të duhej të rriste prodhimin vendas, nuk u realizuan. Të dhënat mbi tregtinë e jashtme tregojnë një rritje të fortë të importeve, përfshirë ushqimet, me ardhjen e turistëve.
Rënia e vazhdueshme e sektorit të bujqësisë, duke mbetur në territor negativ edhe në vitin 2025, reflekton një krizë të thellë kostosh dhe mungesë fuqie punëtore. Rritja e çmimeve të inputeve bujqësore, si plehrave kimike dhe naftës, ka ulur rentabilitetin e fermerëve të vegjël. Në të njëjtën kohë, subvencionet qeveritare janë të ulëta dhe fondet e BE-së nga programi iPARD mbeten të bllokuara. Më tej, emigrimi nga zonat rurale ka krijuar mungesë akute të krahut të punës, duke lënë shumë sipërfaqe toke të papunuara. Ky sektor, i cili para pandemisë zinte 20% të ekonomisë, në vitin 2024 zuri vetëm 15%.
Edhe sektori i industrisë po përballet me vështirësi. Industria nxjerrëse është ndikuar nga luhatjet e çmimeve të mineraleve në tregjet ndërkombëtare, ndërsa industria përpunuese (fasoneria dhe prodhimi i ushqimeve) po goditet rëndë nga forcimi i monedhës vendase. Zhvlerësimi i euros ka bërë që eksportet shqiptare të jenë më të shtrenjta dhe më pak konkurruese jashtë vendit, duke ulur porositë dhe prodhimin total. Kjo rënie tregon dobësinë e një modeli ekonomik të bazuar te krahu i lirë i punës, i cili po humbet avantazhin e tij.
Në anën tjetër, rritja e sektorit të ndërtimit (4.52%) dhe rritja dyshifrore e administratës publike dhe shëndetësisë (14.29% në 2025) tregojnë se kapitali po zhvendoset drejt pasurive të paluajtshme dhe shpenzimeve publike. Ndërtimi mbështetet nga flukset e investimeve vendase dhe të huaja, shpesh të përqendruara në turizëm dhe zona urbane, duke krijuar një ekonomi që konsumon më shumë se sa prodhon. Kjo zhvendosje ekonomike po ndodh në kurriz të prodhimit material, duke e bërë vendin më të varur nga importet për nevojat bazë.
Shoqata e Eksportuesve pritet të zhvillojë një takim me temë “SITUATA DRAMATIKE E SEKTORIT TË MANIFAKTURËS SË VESHJEVE DHE KËPUCËVE DHE MOSREAGIMI INSTITUCIONAL”. Ky takim, sipas shoqatës ProEksport, zhvillohet në një moment kritik, ku sektori po përballet me një përkeqësim të qartë dhe të vazhdueshëm të situatës ekonomike. Prej muajsh bizneset po japin sinjale të drejtpërdrejta dhe të përsëritura, të cilat, sipas shoqatës, janë injoruar.
“`