NY Times: Pse çmimet e naftës rriten shpejt, por ulen me vonesë
Edhe pse çmimet e naftës bien në tregjet ndërkombëtare, nuk do të thotë se çmimi i benzinës dhe naftës në pompat do të ulet menjëherë. Sipas analizës së New York Times, arsyeja kryesore është se stacionet e karburantit blejnë furnizimet me çmime më të larta të mëparshme dhe përpiqen të ruajnë marzhet e tyre fitimprurëse në një treg ku konsumatorët janë më të ndjeshëm ndaj çdo rritjeje.
Një pronar stacioni karburanti në Massachusetts shpjegon se çmimi me shumicë i benzinës për të u rrit me gati 40% në pak javë, ndërsa ai e rriti çmimin për konsumatorin me rreth 34%. Ai shprehu shqetësimin se një rritje më e lartë do të kishte çuar në humbjen e klientëve. Sipas tij, kur çmimet rriten shpejt, bizneset e vogla përballen menjëherë me probleme me fluksin e parave (cash flow). Në të kundërt, kur çmimet bien, këto biznese lëvizin më ngadalë në uljen e tyre, duke u përpjekur të rikuperojnë një pjesë të humbjeve të mëparshme.
Ekspertët e ekonomisë theksojnë se kjo është një sjellje e njohur në treg. Konsumatorët reagojnë me pakënaqësi të madhe ndaj rritjeve papritura të çmimeve, ndërsa ulen më pak të ndjeshëm ndaj uljeve të vogla, të cilat i perceptojnë si lajm të mirë. Kjo i shtyn stacionet e karburantit të mbajnë çmimet pak më lart, edhe kur kostoja me shumicë fillon të bjerë.
Një arsye tjetër është se sot shumica e stacioneve të karburantit gjenerojnë fitimin kryesor jo nga shitja e vetë karburantit, por nga dyqanet, restorantet dhe shërbimet e tjera që ofrojnë. Ndërsa karburanti përbën pjesën më të madhe të qarkullimit, ai nuk është burimi kryesor i fitimit. Për këtë arsye, pronarët janë të shqetësuar nga çmimet shumë të larta, veçanërisht kur ato kalojnë pragun psikologjik prej 4 dollarësh për gallon, pasi kjo ul numrin e klientëve dhe dëmton shitjet e produkteve të tjera.
Në Shtetet e Bashkuara, konsumatorët po reagojnë duke blerë më pak karburant në çdo furnizim, duke zgjedhur cilësi më të lira dhe, në disa raste, duke ndryshuar sjelljet afatgjata, siç është bashkimi i udhëtimeve me persona të tjerë. Sipas operatorëve, kur çmimi kalon disa nivele kritike, një pjesë e këtyre ndryshimeve në sjellje qëndron edhe pasi çmimet bien.
Pra, mesazhi kryesor është se edhe nëse çmimi i naftës bruto bie, çmimet në stacionet e karburantit do të zbresin më ngadalë. Kjo jo vetëm për shkak të kostove të mëparshme të blerjes, por edhe sepse tregu i karburanteve sot funksionon sipas një logjike më të ndërlikuar se thjesht “ra nafta, bie edhe çmimi te pompa”.