“`html
Kievi e konsideron ngarkesën të vjedhur
Analiza e DW: Pse grinden Ukraina dhe Izraeli për grurin
Në portin e Haifës, Izrael, janë ankoruar anije mallrash me drithëra që dyshohet se e kanë origjinën nga territoret e pushtuara nga Rusia në Ukrainë. Kievi e konsideron këtë ngarkesë të vjedhur. Si po i përgjigjet Izraeli protestës ukrainase?
Marrëdhëniet midis Ukrainës dhe Izraelit ishin miqësore dhe bashkëpunuese deri në shfaqjen e mosmarrëveshjes aktuale mbi drithërat. Fillimi i kësaj situate lidhet me një postim në Facebook nga Kateryna Yaresko, një gazetare e projektit SeaKrime, pjesë e organizatës “Myrotvorets”, e cila heton krimet kundër sigurisë kombëtare të Ukrainës. Më 12 prill, Yaresko raportoi se anija mallrash ruse ‘Abinsk’ kishte mbërritur në një port izraelit duke transportuar drithëra të vjedhura nga Ukraina. Ajo shkroi se anija ‘Abinsk’ ishte ngarkuar në portin ‘Kaukasus’ me 43,765.18 tonë grurë nga territoret e pushtuara të Ukrainës.
Shkëmbim akuzash mes ministrave të jashtëm
Dy javë më vonë, Ministri i Jashtëm i Ukrainës, Andriy Sybiha, raportoi se një anije tjetër që transportonte drithëra të vjedhura nga Rusia nga territoret e pushtuara të Ukrainës ishte ankoruar në Izrael. Si pasojë, ambasadori izraelit në Kiev u thirr në Ministrinë e Jashtme. Sybiha deklaroi se ishte e vështirë të kuptohej pse Izraeli nuk kishte reaguar si duhet ndaj kërkesës legjitime të Ukrainës për anijen e mëparshme dhe paralajmëroi Izraelin të mos pranonte drithërat e vjedhura dhe të mos dëmtonte marrëdhëniet midis dy vendeve.
Në të njëjtën ditë, Ministri i Jashtëm izraelit Gideon Saar iu përgjigj indinjatës së Kievit, duke shkruar se nuk ishte paraqitur ende asnjë provë për të mbështetur këto pretendime. Ai shtoi se çështja ishte nën hetim dhe se autoritetet izraelite do të vepronin në përputhje me ligjin. Sipas Saar-it, Ministria e Jashtme e Ukrainës nuk kishte paraqitur një kërkesë për ndihmë ligjore para se të fliste përmes medias dhe rrjeteve sociale, duke nënvizuar se marrëdhëniet diplomatike, veçanërisht midis vendeve miqësore, nuk zhvillohen përmes Twitter-it.
Ministria e Jashtme e Ukrainës publikoi një kronologji të mosmarrëveshjes për grurin, ku theksoi se çështja ishte subjekt i diskutimeve midis diplomatëve të të dy vendeve në fund të marsit dhe, më 15 prill, Ukraina kishte kërkuar ndihmë ligjore ndërkombëtare nga Izraeli në lidhje me anijen “Abinsk”. Ukraina pretendon se ana izraelite përfundoi shkarkimin e anijes përpara kohe dhe e lejoi të largohej, pavarësisht kërkesës së Ukrainës.
Ukraina punon për një paketë sanksionesh
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenski u shpreh se në çdo vend normal, blerja e mallrave të vjedhura është një krim që sjell pasoja ligjore, duke përmendur veçanërisht drithërat e vjedhura nga Rusia. Sipas tij, Rusia nxjerr në mënyrë sistematike drithëra nga territoret e pushtuara dhe i eksporton ato, duke shkelur ligjet e Izraelit. Zelenski theksoi se Ukraina ka marrë të gjitha masat diplomatike të nevojshme për të parandaluar incidente të tilla dhe po punon për një paketë sanksionesh, bazuar në informacione inteligjente, që do të prekë të gjithë ata që transportojnë këtë grurë, si dhe individët dhe entitetet ligjore që kërkojnë të përfitojnë nga këto aktivitete kriminale. Ai shtoi se Kievi po koordinon masat me partnerët evropianë për të përfshirë individët në fjalë edhe në listat evropiane të sanksioneve.
Kërkesë për prova
Eksperti ushtarak izraelit David Sharp shprehu dyshimin se pala izraelite nuk do ta kishte përshkallëzuar situatën nëse do të kishte marrë prova të plota nga Kievi lidhur me origjinën e drithërave nga territoret e pushtuara. Sharp theksoi se Izraeli ka një gjyqësi të pavarur dhe se marrëdhëniet tregtare private mbrohen me ligj. Ai shtoi se për të ndërprerë një kontratë kërkohen prova të forta ligjore, përfshirë raportet e inteligjencës, dhe dyshimet e thjeshta apo postimet në mediat sociale nuk janë të mjaftueshme.
Ivan Us, nga Instituti Kombëtar për Studime Strategjike në Ukrainë, shpjegoi vështirësinë në mbledhjen e provave, pasi Rusia tenton të legalizojë drithërat e vjedhura duke i përzier me drithëra ruse dhe duke i deklaruar si të tilla. Serhiy Danylov, nga Qendra Ukrainase për Studime të Lindjes së Mesme, kritikoi Izraelin për injorimin e paralajmërimeve të Ukrainës dhe e cilësoi reagimin e Ministrisë së Jashtme izraelite si “të pakëndshëm”, duke theksuar se ajo mohoi se kishte prova të mjaftueshme.
Ukraina kërkon ndihmë ligjore nga Izraeli
Prokurori i Përgjithshëm i Ukrainës, Ruslan Kravchenko, njoftoi më 29 prill se Kievi i kishte dërguar palës izraelite një paketë dokumentesh për të mundësuar ndërmarrjen e veprimeve kundër anijes ruse ‘Panoramitis’ që transportonte drithërat e vjedhura ukrainase. Ukraina i kërkoi partnerëve izraelitë të ndalojnë anijen dhe ngarkesën e saj, ta kontrollojnë, të sekuestrojnë dokumentacionin, të marrin mostra dhe të marrin në pyetje anëtarët e ekuipazhit.
Kravchenko theksoi se më shumë se 1.7 milionë tonë produkte bujqësore, me vlerë mbi 20 miliardë hryvnia (rreth 388 milionë euro), janë eksportuar në mënyrë të paligjshme nga territoret ukrainase të pushtuara përkohësisht që nga fillimi i agresionit rus.
Më 30 prill, agjencia e lajmeve Interfax-Ukraine raportoi se kompania izraelite Zenziper refuzoi të pranonte ngarkesën, e cila me shumë gjasa përbëhej nga drithëra të vjedhura ukrainase, dhe anija ishte larguar nga Haifa. Ambasadori i Ukrainës në Izrael, Yevhen Korniychuk, deklaroi se procedura penale dhe ato të sanksioneve do të çojnë deri në fund.
Sipas një raporti, furnizuesi rus u informua për urdhrin për të refuzuar ngarkesën dhe importuesi i drithërave Zenziper deklaroi se “furnizuesi rus i ngarkesës me drithëra duhet të gjejë një vend tjetër për ta shkarkuar”. Kjo shënon herën e parë që një ngarkesë drithërash, të cilat dyshohet se janë vjedhur në Ukrainë, nuk është pranuar ose shkarkuar në Izrael.
“`