“`html
Anketa: Historia dhe nacionalizmi pengojnë integrimin ekonomik rajonal
Mungesa e besimit, e trashëguar nga historia, dhe politikat nacionaliste vazhdojnë të jenë pengesat kryesore për bashkëpunimin rajonal midis ekonomive të Ballkanit Perëndimor. Një anketë e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, e kryer në vitin 2025 me qytetarë nga 6 vende të rajonit, ka treguar se ngarkesat psikologjike dhe politike të së kaluarës kanë një ndikim më të madh sesa barrierat teknike apo infrastrukturore, duke krijuar një ngërç të vazhdueshëm në proceset integruese të rajonit.
Qytetarët shprehen pothuajse njëzëri se pa një përmirësim të klimës së besimit të ndërsjellë, iniciativat e përbashkëta ekonomike do të hasin gjithmonë vështirësi në zbatim. Rezultatet e anketës evidentuan se:
- 38% e qytetarëve në 6 vendet e Ballkanit Perëndimor mendojnë se konfliktet historike pengojnë bashkëpunimin rajonal.
- 37% e qytetarëve të rajonit mendojnë se retorika politike ditore shpesh minon përpjekjet për afrim, duke iu referuar politikave nacionaliste.
- 26% e qytetarëve të rajonit i shohin paragjykimet e ndërsjellta si një problem real, çka po ndikon në mbajtjen e distancave mes shteteve.
- Ndarjet etnike dhe ndikimet e jashtme globale shqetësojnë secila nga 18% të qytetarëve në rajon, duke reflektuar frikën nga ndërhyrjet gjeopolitike.
- Vetëm 14% e të anketuarve vlerësojnë çështjet logjistike si lidhshmëria e dobët dhe infrastruktura fizike si pengesë.
- 13% e qytetarëve i shohin dallimet fetare si pengesë.
Kjo tregon se problemi i rajonit nuk është aq shumë mungesa e rrugëve apo investimeve kapitale, sesa mungesa e vullnetit politik dhe besimit reciprok.
Në nivel kombëtar, Shqipëria dhe Kosova shfaqin ndjeshmërinë më të lartë në të gjithë rajonin sa i përket trashëgimisë historike dhe pasojave të saj afatgjata:
- Për qytetarët e Kosovës, mungesa e besimit për shkak të historisë përbën shqetësimin më të madh me 51%, shifra më e lartë në rajon. Kjo përqindje e lartë reflekton historinë e afërt të konfliktit dhe tensionet e pazgjidhura politike që ende dominojnë marrëdhëniet e saj të jashtme.
- Në Shqipëri, ky tregues është 43%, duke treguar se edhe këtu, memoria historike shihet si një barrierë kryesore për të ecur përpara.
Nga ana tjetër, politikat nacionaliste konsiderohen si kërcënimi kryesor për proceset integruese në:
- Bosnjë dhe Hercegovinë me 44%.
- Maqedoninë e Veriut me 40%.
- Malin e Zi me 39%.
Këto vende, karakterizohen nga një përbërje multi-etnike ose nga debate të forta identitare, dhe e shohin nacionalizmin e brendshëm dhe të fqinjëve si rrezikun më të madh për stabilitetin rajonal.
Serbia shfaq një dinamikë të ndryshme nga fqinjët e saj në Ballkanin Perëndimor, duke përmbysur renditjen e shqetësimeve:
- Ndikimet e jashtme globale udhëheqin listën e faktorëve pengues me 22%, duke treguar një fokus më të madh tek gjeopolitika sesa tek problemet e brendshme rajonale.
- Ky faktor ndiqet nga dallimet fetare, të cilat arrijnë në 21%.
- Pesha e politikave nacionaliste në Serbi zbret në vetëm 29%, niveli më i ulët në të gjithë rajonin për këtë kategori. Kjo sugjeron se qytetarët në Serbi nuk e shohin nacionalizmin si pengesën kryesore për bashkëpunim tregtar.
Kjo qasje e veçantë pozicionon Serbinë si një vend ku perceptimi i rreziqeve lidhet më shumë me faktorë të jashtëm ose kulturorë sesa me retorikën politike rajonale, duke krijuar kështu një asimetri në mënyrën se si palët e shohin burimin e fërkimeve në Ballkan.
Ndarjet etnike peshojnë më rëndë në Maqedoninë e Veriut, ku plot 32% e të anketuarve i shohin ato si një pengesë serioze për bashkëpunimin, duke reflektuar dinamikat e brendshme të vendit. Kjo shifër është në kontrast të fortë me Bosnjë dhe Hercegovinën, ku vetëm 10% e qytetarëve e kanë përzgjedhur këtë opsion, përkundër faktit që vendi njihet për ndarjet e tij të thella administrative.
Dallimet fetare perceptohen si pengesë kryesisht në Serbi (21%) dhe në Bosnjë (20%), ndërsa regjistrojnë vlera krejtësisht minimale dhe të papërfillshme në Kosovë (3%) dhe në Shqipëri (4%), ku bashkëjetesa fetare tradicionalisht nuk shihet si problem.
Sa i përket deficitit në infrastrukturën fizike dhe lidhshmërinë e dobët, shqetësimi mbetet pothuajse uniform në të gjithë Ballkanin Perëndimor, duke lëvizur në nivele të ngjashme mes 14% dhe 16%, me përjashtim të Serbisë ku ky tregues ulet në 11%.
Referuar rezultateve të anketës, ku gjysma e popullsisë në shtete kyçe e sheh historinë si kërcënim, reformat ekonomike për rritjen e bashkëpunimit rajonal do të mbeten të vështira. Integrimi i suksesshëm kërkon jo vetëm investime në rrugë dhe korridore, por mbi të gjitha projekte të përbashkëta që rrisin besimin dhe ulin ndikimin e retorikave nacionaliste.
Burimi: Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal
“`