Gjiganti Kinez i Energjisë Diellore, në Të Vërtetë në Të Qara
Lufta në Gjirin Persik nuk e ka shpëtuar dot gjigantin kinez të energjisë diellore, siç shkruan The Economist. Ndërsa konflikti mes Amerikës dhe Iranit po trazon tregjet globale të energjisë, pritej që kompanitë kineze të energjisë së pastër të përfitonin. Kina dominon mbi 80% të prodhimit botëror të paneleve diellore, duke i furnizuar ato në treg në sasi të mëdha. Falë kësaj, burimet e rinovueshme prodhuan vitin e kaluar më shumë energji elektrike se qymyri në mbarë botën.
Megjithatë, industria diellore e Kinës, pavarësisht pozicionit të saj të fortë në tregun global, përballet me vështirësi të konsiderueshme. Stimulimi i përkohshëm i krijuar nga lufta nuk ka qenë i mjaftueshëm për të stabilizuar situatën. Megjithëse eksportet kineze të paneleve diellore janë rritur që nga fillimi i bombardimeve, kjo nuk përbën një lehtësim të madh për kompanitë e sektorit, të cilat janë përballur me tre probleme kryesore:
- Rënia e kërkesës së brendshme: Për herë të parë në dekada, kërkesa e brendshme për produktet e tyre po bie. Kjo ndodh sepse rrjetet energjetike të Kinës, tregu më i madh për panelet diellore deri tani, janë mbingarkuar nga instalimet ekzistuese.
- Ofertë e tepërt: Pas viteve të investimeve masive në fabrika, oferta për panele diellore është tepërt.
- Proteksionizmi në tregjet perëndimore: Edhe pse lufta ka nxitur shitjet e paneleve diellore në Azinë Juglindore dhe Afrikë, proteksionizmi është shtuar në tregjet kryesore perëndimore.
Këto probleme po përkojnë me një periudhë të vështirë. Shumica e kompanive kanë operuar me humbje që nga viti 2024, për shkak të konkurrencës së ashpër të çmimeve, ndërsa numri i falimentimeve po rritet. Pas një periudhe rritjeje të madhe, fabrika botërore e paneleve diellore po përballet tani me realitetin e saj.
Humbjet në Energjinë Diellore
Në nivel global, industria diellore nuk ka qenë gjithmonë fitimprurëse për investitorët. Natyra e ngjashme e paneleve diellore dhe aftësia e shpejtë e konkurrentëve për të kopjuar përmirësimet teknologjike, i ka shtyrë prodhuesit të përpiqen të rrisin prodhimin sa më shpejt për të siguruar pjesë më të madhe të tregut. Kjo ka sjellë një situatë ku prodhimi shpesh tejkalon kërkesën, duke ulur marzhet e fitimit. Kjo tendencë u reflektua, për shembull, në një rënie të fortë të të ardhurave në vitin 2018, e ndjekur nga një rimëkëmbje pasi kërkesa arriti të përshtatej me ofertën.
Rënia aktuale është e një tjetër natyre. Tregu kryesor për panelet diellore ka qenë gjithmonë Kina, dhe instalimi i tyre ka qenë aq i shpejtë vitet e fundit sa ka tejkaluar aftësinë e rrjeteve energjetike për t’i absorbuar. Kudo në vend, çatitë, kodrat dhe shkretëtirat janë mbuluar me panele diellore. Kina, e cila dikur mbështetej në qymyrin për energji, tashmë përballet me sfida.
Panelet diellore prodhojnë energji vetëm gjatë ditës, duke krijuar mungesa gjatë natës dhe teprica gjatë ditës. Si rezultat, në janar dhe shkurt, rreth 9% e prodhimit diellor të Kinës u shpërdorua, krahasuar me 6% në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Kjo e bën të vështirë justifikimin e zgjerimit të mëtejshëm të kapaciteteve.
Sipas një grupi të industrisë, instalimet këtë vit mund të bien me 24% deri në 43% krahasuar me vitin 2025. Kjo do të mund të ulë kërkesën globale për panele diellore në vitin 2026 për herë të parë në dy dekada, sipas BloombergNEF. Për të përballuar këtë situatë, rrjetet energjetike të Kinës duhet të jenë në gjendje të ruajnë energjinë e tepërt diellore ose ta transportojnë atë në distanca të gjata. Kjo kërkon investime të mëdha në bateri, linja transmetimi dhe mekanizma fleksibël tregu.
Në disa rajone, kontratat afatgjata për energjinë nga qymyri pengojnë burimet e rinovueshme, edhe pse ato janë më të lira. Pavarësisht se bateritë, ashtu si panelet diellore, po bëhen më të lira, ky proces kërkon kohë. Kjo do të thotë se edhe nëse instalimet diellore rriten vitin e ardhshëm, rritja do të jetë më e ngadaltë se më parë.
Çmime Dysheme dhe Mungesë Stabiliteti
Ndërkohë, kompanitë kineze të paneleve diellore përballen me një tepricë të ofertës. Investimet e vrullshme i kanë lënë ato me një kapacitet prodhimi prej mbi 1,000 gigavat në vit, shumë më tepër se 600 gigavatët e instaluar globalisht në vitin 2025. Sipas vlerësimeve, tregu global mund të mos arrijë kurrë të absorbojë këtë sasi.
Prodhuesit e paneleve diellore kanë bërë thirrje për “vetëdisiplinë” për të adresuar problemin e mbikapacitetit. Vitin e kaluar, ata u përpoqën të koordinonin kuotat e prodhimit dhe të vendosnin çmime minimale për panelet. Megjithatë, bashkëpunimi ka qenë i vështirë, dhe disa kompani janë kritikuar për shkeljen e marrëveshjeve. Zyrtarët kinezë shprehën shqetësimin se ky grup mund të shndërrohej në një kartel.
Qeveria, e cila dikur mbështeste fuqishëm prodhuesit e paneleve diellore, është tërhequr në masë të madhe. Projektet e reja diellore duhet të shesin energjinë me çmime tregu, duke mos përfituar më tarifa të garantuara. Një tjetër faktor që ndikoi në rritjen e eksporteve ishte nxitimi për të dërguar mallra para 1 prillit, kur do të skadonte përfitimi i rimbursimit tatimor për eksportet.
Disa qeveri vendore kineze madje u kanë kërkuar kompanive diellore të kthejnë subvencione, duke preferuar falimentimin sesa mbështetjen e vazhdueshme të kompanive jofitimprurëse.
Gjeopolitika dhe Perspektiva e Zymtë
Panelet diellore kineze, për shkak të çmimeve të ulëta, kanë nxitur reagime proteksioniste në vendet perëndimore dhe ato fqinje, përfshirë Indinë. Që nga viti 2022, Amerika ka vendosur kufizime dhe tarifa të larta për importet. Gjithashtu, ka shqetësime se pajisjet kineze në infrastrukturën energjetike mund të përbëjnë rrezik sigurie. Bashkimi Europian ka njoftuar heqjen graduale të furnitorëve kinezë të inverterëve nga projektet e financuara nga BE-ja.
Si pasojë, disa kompani kineze po përpiqen të zhvendosin prodhimin jashtë vendit për të shmangur këto probleme. Kjo krijon një perspektivë të zymtë për industrinë.
Që nga viti 2024, më shumë se 40 kompani kineze të energjisë diellore kanë falimentuar, janë blerë ose janë hequr nga bursat. Një e treta e fuqisë punëtore në pesë kompanitë më të mëdha të industrisë ka humbur vendin e punës. Megjithatë, konsolidimi më i madh ende nuk ka filluar plotësisht.
Çmimet e paneleve diellore janë rritur lehtë muajt e fundit, por ende shiten nën koston mesatare të prodhimit. Aksionet e prodhuesve kryesorë si LONGi Green Energy Technology, Tongwei, Jinko Solar dhe Trina Solar, vijojnë të jenë dukshëm nën nivelet historike.
A Mund të Ndriçojë Sërish Dielli për Industrinë?
Për të ndihmuar industrinë, do të ndihmonte heqja e barrierave tregtare nga vendet ndaj mallrave kineze. Një tjetër rrugëdalje mund të jetë komercializimi i teknologjive që rrisin ndjeshëm eficiencën e paneleve diellore. Qelizat diellore më të avancuara, të quajtura perovskite, kanë potencialin të rrisin efikasitetin mbi 30% dhe të jenë më të lira për prodhim.
Pyetja kryesore mbetet se sa nga kompanitë kineze të energjisë diellore do të mbijetojnë për të parë këto përparime.