Islanda refuzon integrimin në BE; vetëm kryeqyteti voton pro
Kampi kundër anëtarësimit të Islandës në Bashkimin Evropian ka fituar ngushtë një referendum për rifillimin e negociatave të anëtarësimit të pezulluara, sipas zyrtarëve.
Rezultati ishte i ngushtë por vendimtar: vota “Jo” fitoi me rreth 5.6% përpara votës “Po”, me një diferencë prej pak më pak se 13,000 votash nga mbi 225,000 të hedhura. Ky rezultat mjafton për të zgjidhur çështjen, por nuk konsiderohet një fitore dërrmuese.
Kryeministrja Kristrún Frostadóttir, pas publikimit të rezultateve, u bëri thirrje për unitet, duke theksuar nevojën për të respektuar të dyja palët në debat.
“47% e popullsisë ishte e interesuar për këtë. Mendoj se është e rëndësishme që, ndërsa hyjmë në muajt dhe javët e ardhshme, të respektojmë këtë pikëpamje,” tha ajo.
Pjesëmarrja në votime arriti në 82.5%, një nga nivelet më të larta të regjistruara në një votim kombëtar islandez. Mbi gjysma e rreth 400,000 banorëve të vendit morën pjesë në votimin për një vendim që do të formësojë marrëdhëniet e Islandës me Evropën për vitet në vijim.
Ministrja e Jashtme Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir e cilësoi pjesëmarrjen si një nga aspekteve më të rëndësishme të referendumit.
“Për mua si Ministre e Jashtme, ishte jashtëzakonisht mirë dhe e kënaqshme që kishte shumë më tepër diskutime rreth çështjeve ndërkombëtare në shoqëri sesa më parë,” tha ajo.
Rezultati nxori në pah një ndarje të thellë mes kryeqytetit të Islandës dhe rajoneve rurale të tij. Votuesit në Reykjavík Verior dhe Reykjavík Jugor mbështetën lehtësisht votën “Po”, por kjo mbështetje u pakësua jashtë kryeqytetit, pasi zonat zgjedhore Jugore, Veriperëndimore dhe Verilindore dhanë shumica të forta “Jo”.
Rezultatet e votave sipas rajoneve ishin si më poshtë:
- Reykjavík North: Po 57.5% – Jo 42.5%
- Reykjavík Jug: Po 54.5% – Jo 45.5%
- Zona zgjedhore jugore: Po 39.5% – Jo 60.5%
- Zona zgjedhore Veriperëndimore: Po 37.1% – Jo 62.9%
- Zona zgjedhore verilindore: Po: 38.8% Jo: 61.2%
- Zona zgjedhore Jugperëndimore: Po: 47.0% Jo: 53.0%
Rezultati “Jo” pritet të shtyjë debatin për BE-në në politikën islandeze për të paktën dy vitet e ardhshme. Kryeministrja Kristrún Frostadóttir, pas hedhjes së votës së saj, u shpreh se fushata e referendumit i kishte “ngritur diskutimet rreth BE-së, rreth vendit të Islandës në botë, rreth situatës dhe statusit tonë të përgjithshëm gjeopolitik, në një nivel më të lartë”.
Ajo nuk e ka fshehur preferencën e saj për votën “Po”, por theksoi se vendi do të funksiononte mirë pavarësisht rezultati.
Frostadóttir ishte zotuar të lënte mënjanë plotësisht çështjen e anëtarësimit në BE për pjesën e mbetur të mandatit të saj, që zgjat deri në vitin 2028, nëse votuesit do të refuzonin rihapjen e bisedimeve të pranimit. Qeveria e saj kishte lënë gjithashtu të kuptohet se, në një skenar “Jo”, vendimi për tërheqjen zyrtare të kërkesës së Islandës për anëtarësim në BE do t’i lihej parlamentit, në vend që të vendosej në mënyrë të njëanshme.
Ish-presidenti i Islandës, Ólafur Ragnar Grímsson, i cili kundërshton anëtarësimin në BE, postoi në X se “kombi ka folur”.