Pagesat e Vonuara dhe Pasqyrat e Konsoliduara: Ndryshime Ligjore të Rëndësishme

Që nga gushti 2026, legjislacioni që rregullon pagesat e vonuara në transaksionet tregtare ka pësuar ndryshime thelbësore. Këto ndryshime synojnë të forcojnë pozicionin e kreditorëve dhe të vendosin rregulla më të qarta për shlyerjen e detyrimeve. Ndryshimi më i rëndësishëm është lindja automatike e së drejtës për kamatëvonesë. Nëse kreditori ka përmbushur detyrimet e tij dhe pagesa nuk është bërë në afat, kamatëvonesa fillon pa pasur nevojë për njoftim paraprak nga ana e tij, përveç rasteve kur debitori dëshmon se nuk është përgjegjës për vonesën.

Kamatëvonesa llogaritet nga dita pas përfundimit të afatit të përcaktuar në kontratë. Në mungesë të një afati të tillë, ligji vendos rregulla specifike, duke përfshirë 30 ditë kalendarike nga marrja e faturës, mallrave ose shërbimeve.

Një tjetër ndryshim me ndikim të drejtpërdrejtë është kufizimi i afatit të pagesës ndërmjet subjekteve tregtare. Si rregull, ky afat nuk mund të kalojë 60 ditë kalendarike. Afate më të gjata mund të caktohen vetëm nëse janë shprehimisht të përcaktuara dhe nuk janë në dëm të kreditorit.

Për pagesat nga autoritetet publike, afati kontraktor si rregull nuk mund të kalojë 30 ditë kalendarike, dhe mund të zgjatet deri në maksimum 60 ditë në kushte të veçanta të përcaktuara në ligj.

Julian Saraçi, auditues ligjor, shprehet se këto ndryshime janë pozitive për kreditorët, duke i mbrojtur më mirë dhe duke sjellë një disiplinë më të shtuar në marrëdhëniet tregtare, në përputhje me kuadrin e vendeve të Bashkimit Europian.

Ndryshime në Ligjin për Kontabilitetin dhe Pasqyrat Financiare

Paralelisht, ndryshimet në ligjin për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare zgjerojnë detyrimet e raportimit për bizneset. Ligji përcakton më hollësisht rastet kur një shoqëri konsiderohet njësi mëmë dhe duhet të hartojë pasqyra financiare të konsoliduara, duke u fokusuar më shumë te kontrolli ekonomik sesa vetëm te pjesëmarrja në kapital.

Ndryshojnë gjithashtu kufijtë për grupet e vogla ekonomike të përjashtuara nga konsolidimi. Ligji zgjeron gjithashtu informacionet që duhen dhënë në shënimet shpjeguese të pasqyrave financiare, duke përfshirë numrin mesatar të punonjësve, detyrimet afatgjata dhe të siguruara me garanci, si dhe ndarjen e të ardhurave sipas aktivitetit ekonomik.

Për ndërmarrjet shumë të mëdha, shtohen kërkesa të reja për raportimin e aktiveve jomateriale dhe të qëndrueshmërisë. Nga viti 2028, raportimi jofinanciar do të zëvendësohet nga raportimi i qëndrueshmërisë, ndërsa kompanitë më të mëdha do të kenë detyrimin të publikojnë informacionin mbi tatimin mbi të ardhurat sipas juridiksioneve tatimore.

Ndryshimet kryesore në ligjin ‘Për pagesat e vonuara në detyrimet kontraktore dhe tregtare’

• Zgjerimi dhe qartësimi i konceptit “subjekt tregtar”: Përkufizimi përfshin çdo organizatë, person fizik ose juridik (përveç autoriteteve publike) që ushtron veprimtari ekonomike ose profesionale dhe kryen transaksione tregtare.
• Lindja automatike e së drejtës për kamatëvonesë: Kamatëvonesa fillon automatikisht pa njoftim paraprak, nëse pagesa nuk kryhet në afat.
• Fillimi i llogaritjes së kamatëvonesës: Nga dita pas përfundimit të afatit kontraktor ose, në mungesë të tij, pas 30 ditëve kalendarike nga marrja e faturës/mallrave/shërbimeve.
• Kufizimi i afateve të pagesës ndërmjet subjekteve tregtare: Afati maksimal është 60 ditë kalendarike, me mundësi zgjatjeje në kushte të veçanta.
• Rregulla më të rrepta për pagesat nga autoritetet publike: Afati kontraktor maksimal 30 ditë, me mundësi zgjatjeje deri në 60 ditë në raste të caktuara.
• Kamatëvonesa pa njoftim formal: Llogaritet automatikisht nga dita pas përfundimit të afatit ligjor ose kontraktor.
• Mundësia e ekzekutimit të detyrimit: Forcohen mekanizmat për arkëtimin e detyrimeve të papaguara.

Ndryshimet në ligjin për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare

• Kërkesa më të forta për pasqyrat financiare të konsoliduara: Fokusi është te kontrolli ekonomik, jo vetëm te pjesëmarrja në kapital.
• Përjashtime nga konsolidimi për grupet e vogla ekonomike: Vendosen pragje të reja monetare dhe numër punonjësish.
• Zgjerimi i informacionit në shënimet shpjeguese: Detaje mbi numrin e punonjësve, kreditë ndaj drejtuesve, detyrimet afatgjata, detyrimet e siguruara me garanci dhe të ardhurat sipas aktivitetit.
• Raportimi i aktiveve jomateriale për ndërmarrjet shumë të mëdha: Kërkohet informacion mbi varësinë e modelit të biznesit nga këto aktive.
• Raportimi i qëndrueshmërisë: Zëvendëson raportimin jofinanciar nga viti 2028.
• Raportimi publik i informacionit mbi tatimin mbi të ardhurat: Për kompanitë me të ardhura të konsoliduara mbi 75 miliardë lekë.

Ndryshimet e reja synojnë të sjellin më shumë disiplinë në pagesa, të mbrojnë më mirë kreditorët dhe të rrisin transparencën financiare të bizneseve.