Fronti i ri i përplasjes gjeopolitike? 12 vende të BE-së kërkojnë forcimin e Arktikut kundër kërcënimit rus
Udhëheqësit e Bashkimit Evropian (BE) kanë kërkuar një prani më të fortë në rajonin e Arktikut, ndërsa NATO po zgjeron aktivitetet e saj ushtarake atje. Kjo kërkesë vjen në sfondin e asaj që ata e përshkruajnë si një kërcënim në rritje për sigurinë nga ana e Rusisë. Moska ka hedhur poshtë vazhdimisht këto akuza, duke theksuar se NATO po minon bashkëpunimin tradicional rajonal dhe po nxit tensionet.
Gjatë Samitit të parë Evropian të Arktikut, i cili u mbajt në Rovaniemi të Finlandës më 13-14 shtator, dymbëdhjetë vende të BE-së kërkuan një “rol më strategjik dhe proaktiv” në rajon. Ata gjithashtu bënë thirrje për kushtimin e më shumë burimeve ndaj aktiviteteve në Arktik, duke pasur parasysh “realitetet gjeopolitike në zhvillim”.
Në një deklaratë të përbashkët pas takimit, Finlanda, Danimarka, Estonia, Franca, Greqia, Gjermania, Letonia, Lituania, Holanda, Polonia, Rumania dhe Suedia deklaruan: “Bashkimi Evropian duhet të përforcojë pozicionin e tij në Arktik, duke përfshirë edhe përgatitjen e shtuar.”
Nga 12 shtetet nënshkruese, vetëm Danimarka, Finlanda dhe Suedia janë vende arktike. Pesë shtetet arktike jashtë BE-së janë Rusia, SHBA-ja, Kanadaja, Norvegjia dhe Islanda.
Finlanda dhe Suedia iu bashkuan NATO-s respektivisht në vitin 2023 dhe 2024, duke zgjeruar kështu praninë e bllokut ushtarak të udhëhequr nga SHBA-të në rajon. Në atë kohë, Moska paralajmëroi se, ndërsa anëtarësimi i tyre nuk përbënte në vetvete një kërcënim të drejtpërdrejtë për Rusinë, vendosja e infrastrukturës ushtarake të NATO-s në territorin e tyre do të shkaktonte një përgjigje.