Natyrisht, ja rishkrimi i artikullit në shqip standard, duke ruajtur kuptimin, tonin dhe stilin origjinal:
“`html
Eksportet në korrik: Rritja erdhi nga shtrenjtimi i naftës dhe grumbullimi i prodhimit të Albchrome
Eksportet shënuan një përmirësim të ndjeshëm në muajin korrik, duke u rritur me 10.6%. Ky tregues përshpejtoi rritjen nga 6.15% që ishte zgjerimi për periudhën janar-qershor, duke lënë pas tendencën negative të konstatuar në muajt e parë të vitit.
Sipas INSTAT, në Korrik 2026, eksportet e mallrave arritën vlerën 33.7 miliardë lekë, duke u rritur me 10.6% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Gjatë muajit Korrik 2026, në rritjen e eksporteve prej 10.6% kanë ndikuar pozitivisht grupet:
- “Materiale ndërtimi dhe metale” me +8.9 pikë përqindje
- “Minerale, lëndë djegëse, energji elektrike” me +5.3 pikë përqindje
- “Makineri, pajisje dhe pjesë këmbimi” me +0.9 pikë përqindje
Në anën tjetër, negativisht kanë ndikuar grupet:
- “Tekstile dhe këpucë” me -4.3 pikë përqindje
- “Produkte kimike dhe plastike” me -0.6 pikë përqindje, etj.
Ky kompozim i rritjes u vlerësua si një zhvillim pozitiv nga Ministria e Ekonomisë. Ministrja e Ekonomisë, në një postim në rrjetet sociale, u shpreh: “Përtej shifrave, vëmendjen e tërheq ajo që po ndodh me strukturën e eksporteve. Materialet e ndërtimit dhe metalet, energjia, makineritë dhe pajisjet po japin një kontribut më të madh në rritje, duke sinjalizuar një orientim gradual drejt sektorëve dhe produkteve me më shumë vlerë të shtuar.”
Revista “Monitor” ka analizuar më në thellësi burimet e kësaj rritjeje. Së pari, vërehet një rritje si në vlerë ashtu edhe në sasi, pasi një pjesë e tendencës së eksporteve ndikohet nga çmimet e naftës që janë shtrenjtuar në bursë. Të dhënat tregojnë se për grupin “Minerale, lëndë djegëse, energji elektrike”, efekti ka ardhur tërësisht nga konjuktura e favorshme e çmimeve në bursat ndërkombëtare. Ky grup malli, që dha efektin e dytë më të lartë në korrik (+5.3 pikë përqindje), u rrit me 32.4% në vlerë, por vetëm me 1.5% në sasi. Për këtë grup, që zuri 19% të totalit të eksporteve në korrik, nuk ka ndodhur asgjë e jashtëzakonshme, por thjesht efekti i çmimit.
Eksportet e tekstileve dhe këpucëve, grupi kryesor në vend me 24% të totalit në korrik dhe që punëson rreth 50 mijë persona (rreth 40% të totalit të industrisë), sipas INSTAT, kanë qenë në rënie prej muajsh. Ky sektor po vuan rritjen e kostove dhe nënçmimin e euros, duke çuar në largimin e furnitorëve të huaj. Ky grup ra me 17% në sasi dhe 13% në vlerë në korrik. Për qeverinë, ky nuk është më lajm, pasi sipas tyre, ekonomia nuk mund të konkurrojë më me koston e ulët të fuqisë punëtore. Kjo pikë shihet si e vërtetë, por lind pyetja nëse sektori ka potencialin për t’u kaluar në një vlerë të shtuar më të lartë dhe me çfarë do të zëvendësohet nëse nuk konkurron më.
Grupi që ka sjellë rritjen më të madhe është ai i “materialeve të ndërtimit dhe metaleve”. Qeveria është entuziaste se rritja e këtij grupi ka sjellë ndryshim cilësor në strukturën e eksporteve. Grupi, që solli 19.2% të totalit të eksporteve në korrik, u rrit me 61% në sasi dhe 72% në vlerë.
Megjithatë, duhet pasur parasysh se eksportet e materialeve të ndërtimit dhe metaleve kishin rënë ndjeshëm në korrikun e 2025-s (-51%), pasi Kurum, fabrika e prodhimit të çelikut, eksportuesi më i madh i këtij grupi, mbylli prodhimin. Për pasojë, rritja e këtij viti niset nga një bazë shumë e ulët.
Nga verifikimet, rezulton se fabrika Kurum është e mbyllur dhe kompania ka eksportuar vetëm energji, aktivitetin tjetër të saj. Rritja e grupit “materiale ndërtimi dhe metale” erdhi kryesisht nga giza dhe çeliku, kapitulli me rritjen më të lartë në sasi nga të gjitha produktet e eksportuara nga Shqipëria në korrik. Eksportet e këtij kapitulli u katërfishuan, duke arritur në 26.3 milionë kg, ose 19.8 milionë kg më shumë.
Destinacioni kryesor i këtyre eksporteve ishin Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Eksportet e gizës dhe çelikut drejt SHBA-ve u rritën me 124 herë në korrik 2026, krahasuar me korrikun 2025, duke shënuar 11 milionë kg më shumë (nga 19.8 kg më shumë në total për korrikun), ndërsa në korrik 2025 ishin afër zeros. Shteti i dytë me rritjen më të lartë ishte Turqia, me 5 milionë kg më shumë. Këto dy shtete kontribuan në gati 80% të rritjes.
Sipas Byrosë së Doganave të SHBA-ve, produkti i eksportuar nga Shqipëria ishte ferrokrom. Prodhuesi kryesor i ferrokromit në Shqipëri është Albchrome. Burime zyrtare nga kompania thanë për “Monitor” se ata kishin eksportuar rreth 11 mijë ton ferrokrom në SHBA në korrik (duke përbërë rreth 47% të shtesës totale të eksporteve në sasi). Kompania sqaroi se nuk ka bërë investime shtesë, por sasia e lartë lidhet me grumbullimin e prodhimit të disa muajve, pasi nuk është efektiv dërgimi i prodhimit të vetëm një muaji për shkak të kostove të transportit. Të dhënat e INSTAT konfirmojnë se eksportet e gizës dhe çelikut në SHBA aktivizohen një herë në disa muaj.
Shifrat tregojnë se nuk ka pasur asnjë zhvillim të ri në strukturën e eksporteve. Përkundrazi, eksportet shqiptare janë aq të dobëta saqë edhe një ngarkesë e vetme, që grumbullon prodhimin e disa muajve të një kompanie, krijon iluzionin e rritjes. E njëjta situatë ndodh edhe kur konjuktura e çmimeve ndërkombëtare bëhet e favorshme.
Është absurde të pretendosh që struktura e eksporteve mund të ndryshojë brenda muajit, në mungesë të investimeve dhe hyrjes së kompanive të reja prodhuese. Realisht, eksportet në Shqipëri vijojnë të mbeten të varura nga kostoja e lirë e fuqisë punëtore dhe shitja e burimeve natyrore të vendit, si nafta apo mineralet. Për më tepër, bëhen gjithnjë e më pak konkurruese për shkak të nënçmimit të euros dhe konjukturës së pafavorshme ekonomike, që nuk krijon mundësi për investime që rrisin vlerën e shtuar. Këto faktorë përbënë rreth 60% të eksporteve në korrik.
Edhe grupi i makinerive dhe pajisjeve (që zë rreth 12% të totalit të eksporteve), i vetmi që ka tërhequr investime vitet e fundit, është sërish fason. Ky sektor kryen vetëm disa procese të thjeshta për industrinë mbështetëse automotive, si montimi i kabllove, duke shfrytëzuar koston e lirë të fuqisë punëtore. Ndaj edhe në këtë rast, qeveria vetëm sa po luan me iluzionin e shifrave, ashtu siç bën me rritjen ekonomike apo me të ardhurat për frymë.
“`