“`html
Stres-testet: Sektori bankar i qëndrueshëm, skenari i rënduar kërkon 11 miliardë lekë kapitale shtesë
Stres-testet periodike të kryera nga Banka e Shqipërisë tregojnë se sektori bankar mbetet i qëndrueshëm përballë goditjeve makroekonomike. Bazuar në rezultatet e stres-testeve të realizuara në gjysmën e parë të vitit 2026, ndjeshmëria e sektorit ndaj zhvillimeve të pafavorshme ka mbetur thuajse e njëjtë krahasuar me një vit më parë. Megjithatë, një numër i kufizuar bankash shfaq ndjeshmëri më të lartë ndaj skenarëve të ushtrimit.
Ushtrimi i provës së rezistencës për aftësinë paguese ka për qëllim të vlerësojë nëse sektori bankar në tërësi, si dhe bankat individuale, disponojnë nivele të mjaftueshme kapitali për të përballuar goditje të supozuara në kushte të zhvillimeve ekonomike dhe financiare të pafavorshme. Në këtë kuadër, analizohen rreziqet kryesore të bilancit, përfshirë:
- Rrezikun e kredisë
- Rrezikun e normës së interesit
- Rrezikun e kursit të këmbimit
- Rreziqet e tërthorta të kreditit që burojnë nga kreditimi në valutë, ndryshimet në normat e interesit, rritja e papunësisë dhe rënia e të ardhurave të kredimarrësve, si dhe luhatjet në çmimet e aktiveve jofinanciare.
Ushtrimi ndërtohet mbi tre skenarë: bazë, i moderuar dhe i rënduar, me një horizont kohor deri në fund të vitit 2028.
Skenari bazë parashikon rritje ekonomike pozitive gjatë gjithë periudhës ushtrimore. Ky zhvillim shoqërohet me zgjerim të kreditimit, mbiçmim të monedhës vendase, rritje graduale të normave të interesit dhe ulje të lehtë të papunësisë.
Në skenarin e moderuar dhe atë të rënduar, ekonomia vijon të rritet deri në mesin e vitit 2027, ndonëse me një normë ndjeshëm më të ulët krahasuar me skenarin bazë. Ndërsa në dy tremujorët e fundit të secilit skenar, norma e rritjes ekonomike projektohet negative.
Në dy skenarët më të pafavorshëm, supozohet një nënçmim i kursit të këmbimit, rritje e normave të interesit dhe ngadalësim i kreditimit, i cili në skenarin e rënduar ndalon plotësisht. Këto zhvillime përkthehen në një përkeqësim të cilësisë së portofolit të kredisë si për individët ashtu edhe për bizneset, me ndikim më të theksuar në portofolin e biznesit. Gjithashtu, në skenarët më të pafavorshëm parashikohet rënie e çmimeve të banesave dhe rritje e papunësisë deri në fund të periudhës ushtrimore (viti 2028).
Këta faktorë ushtrojnë presion mbi nivelin e kapitalizimit të bankave individuale dhe të sektorit në tërësi, veçanërisht gjatë vitit 2028. Rezultatet sipas tre skenarëve paraqesin një panoramë përgjithësisht solide të sektorit bankar, megjithëse me diferencime ndërmjet tyre.
- Në skenarin bazë, raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit projektohet në 21.3% në fund të vitit 2028, duke konfirmuar nivele të mira të kapitalizimit dhe mungesë nevoje për injektim kapitali.
- Në skenarin e moderuar, raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit ulet në rreth 19.6% në fund të vitit 2028, duke mbetur në nivele të mira gjatë gjithë periudhës. Ruajtja e kapitalizimit mbështetet nga rritja e të ardhurave neto nga interesat, fitimi i pashpërndarë dhe rivlerësimi i letrave me vlerë. Në këtë skenar, dy banka evidentojnë nevojë për kapital shtesë në nivelin e rreth 6 miliardë lekëve ose sa 0.32% e PBB-së.
- Në skenarin e rënduar, pavarësisht përkeqësimit të ndjeshëm të kushteve makroekonomike, sektori mbetet i mirëkapitalizuar me një raport prej 16% në fund të periudhës ushtrimore. Megjithatë, katër banka paraqesin nevojë për injektim kapitali në një shumë totale prej rreth 11.2 miliardë lekësh, ekuivalente me 0.56% të PBB-së.
Në skenarin më ekstrem, norma e mjaftueshmërisë së kapitalit për bankat me rëndësi sistemike zbret në 17.5%, ndërsa për bankat josistemike në 13.4%. Bankat me kapital të huaj paraqesin një nivel kapitalizimi prej 16.8%, ndërsa bankat me kapital vendas regjistrojnë një raport prej 14.7%.
Në përfundim, ushtrimi konfirmon qëndrueshmërinë e përgjithshme të sektorit bankar ndaj goditjeve makroekonomike. Megjithatë, duhet theksuar se në stres-testet e gjysmës së parë të këtij viti nuk është përfshirë njëra nga bankat e sektorit, që ka një raport të mjaftueshmërisë së kapitalit afër nivelit minimal, për shkak të anulimit të një rritjeje të mëparshme të kapitalit nga Banka e Shqipërisë.
“`