“`html
Reforma dhe zgjedhjet: Bashkitë shpallin shumë tenderë, por me realizim të dobët
Bashkitë shqiptare kanë shfaqur historikisht probleme të mëdha në realizimin e fondeve publike, veçanërisht për investime. Megjithatë, gjatë dy muajve të fundit, vërehet një rritje e ndjeshme e numrit të tenderëve dhe prokurimeve, në prag të reformës territoriale, e cila pritet të sjellë një riorganizim të ri, si dhe të zgjedhjeve vendore të vitit të ardhshëm.
Të dhënat nga Ministria e Financave tregojnë se, në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026, shpenzimet e pushtetit vendor arritën në 42.2 miliardë lekë, duke shënuar një rritje prej 15.3% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Vetëm në qershor u shpenzuan 8.7 miliardë lekë, shifër kjo 20% më e lartë se niveli faktik i qershorit të vitit të kaluar dhe 4% mbi planin e muajit.
Sipas një analize të realizuar nga platforma Open Procurement Albania, gjatë periudhës janar–qershor 2026, bashkitë e vendit kanë shpallur gjithsej 1,877 tenderë, me një fond limit total prej 24.95 miliardë lekësh. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025, vihet re një paradoks:
- Numri i procedurave ka shënuar një rënie të lehtë, me 35 tenderë më pak (1,912 në vitin 2025).
- Fondi limit total është rritur ndjeshëm me 11.03 miliardë lekë, ose 79.2%, duke arritur në 24.95 miliardë lekë në vitin 2026, nga 13.92 miliardë lekë në vitin 2025.
Pavarësisht kësaj vale prokurimesh, ecuria e investimeve nuk është aq e shpejtë. Të dhënat nga Ministria e Financave tregojnë se bashkitë realizuan rreth 7.92 miliardë lekë investime gjatë periudhës janar–qershor 2026, nga një buxhet operativ prej 54.86 miliardë lekësh. Kjo nënkupton një normë realizimi prej vetëm 14.4%, dukshëm më të ulët se ritmi teorik prej 50% që do të korrespondonte me gjysmën e vitit.
Përqendrimi më i madh i fondeve të planifikuara dhe i investimeve të kryera është në bashki të tilla si Tirana, Himara, Durrësi dhe Vlora, të cilat zotërojnë së bashku rreth 63.5% të buxhetit të investimeve të të gjitha bashkive. Megjithatë, pesha e lartë në buxhet nuk është shoqëruar në të gjitha rastet me një ritëm të lartë realizimi:
- Tirana: Realizoi rreth 1.98 miliardë lekë investime (një e katërta e totalit kombëtar), por kundrejt buxhetit prej 17.82 miliardë lekësh, realizimi ishte vetëm 11.1%.
- Kamza: Renditet e dyta me 1.14 miliardë lekë investime dhe ka përdorur rreth 66% të buxhetit të saj prej 1.73 miliardë lekësh, duke shënuar një nga normat më të larta të realizimit.
- Himara: E treta me 703 milionë lekë investime, por ka realizuar vetëm 8.9% të buxhetit prej 7.89 miliardë lekësh.
- Durrësi: Me një buxhet prej 4.85 miliardë lekësh, realizoi 308 milionë lekë, ose 6.3%.
Normat më të larta të realizimit ndër bashkitë me buxhet investimesh mbi 10 milionë lekë:
- Lezha: 75.7% e fondeve të planifikuara të përdorura deri në fund të qershorit.
- Kamza: 66%.
- Bulqiza: 61.3%.
- Vora: 53.2%.
- Këlcyra: 50.3%.
- Edhe Malësia e Madhe, Fushë-Arrëzi, Poliçani dhe Kukësi shfaqin norma relativisht të larta.
Në skajin tjetër të spektrit:
- Puka: Realizoi vetëm 127 mijë lekë nga 55 milionë lekë të planifikuara (0.2%).
- Mirdita: Përdori 1.7% të buxhetit.
- Vlora: 4.2%.
- Korça: 5.9%.
- Durrësi: 6.3%.
- Libohova: Nuk raportoi investime të realizuara, megjithëse buxheti i saj në këtë zë ishte vetëm 370 mijë lekë.
Nga 4,586 projekte bashkiake të buxhetuara për këtë vit, 3,634 prej tyre, ose rreth 79.2%, nuk kishin asnjë shpenzim të regjistruar deri në fund të qershorit. Këto projekte me realizim zero kanë një vlerë prej rreth 39.6 miliardë lekësh, ose 72.2% të të gjithë buxhetit të investimeve. Kjo tregon se niveli i ulët i realizimit vjen si nga ecuria e ngadaltë e projekteve aktive, ashtu edhe nga një numër i madh projektesh që nuk kanë nisur financiarisht.
Rrjeti rrugor është fusha kryesore e investimeve vendore. Bashkitë shpenzuan rreth 3.56 miliardë lekë për këtë sektor, ose 45% të totalit të investimeve. Buxheti për rrugët ishte rreth 16.99 miliardë lekë, ndërsa norma e realizimit arriti në 21%. Megjithëse mbetet e ulët, ajo është më e lartë se mesatarja e përgjithshme prej 14.4%.
Pas rrugëve, investimet kryesore janë:
- Shërbimet publike vendore: 790 milionë lekë.
- Arsimi bazë: 663 milionë lekë.
- Administrimi dhe planifikimi: 537 milionë lekë.
Këto katër fusha përqendrojnë së bashku rreth 70% të investimeve të realizuara.
“`