“`html
Shqipëria përballet me një mbiofertë të makinave me qira, duke shënuar një trefishim të numrit të kompanive nga viti 2019 deri në 2025. Kjo situatë ka sjellë një “garë” agresive me çmime të ulëta, duke vënë në dyshim qëndrueshmërinë e këtij biznesi.
Tregu shqiptar i makinave me qira ka përjetuar një rritje të shpejtë, e nxitur kryesisht nga sektori i turizmit. Vizitorët individualë, të cilët dëshirojnë të eksplorojnë destinacionet e shumta të vendit në një kohë të kufizuar, përbëjnë klientelën kryesore. Transporti publik i kufizuar në disa rajone turistike gjithashtu kontribuon në këtë kërkesë.
Me rritjen e numrit të kompanive që ofrojnë shërbime makinash me qira, çmimet kanë rënë ndjeshëm, shpeshherë nën nivelin e kostove. Kjo situatë i ka detyruar operatorët të rishikojnë strategjitë e tyre të biznesit dhe të vënë në pikëpyetje planet e zgjerimit.
Operatorët theksojnë se një model biznesi i bazuar vetëm në çmimin nuk është i qëndrueshëm, duke e bërë operimin gjithnjë e më sfidues përballë kostove të shumta. Ata pohojnë se ky model mund të çojë në falimentim ose blerje të kompanive më të vogla nga ato më të konsoliduara.
Tregu ka nevojë për ndërhyrje rregullatore për të siguruar qartësi, konkurrencë të ndershme dhe barazi. Përveç çmimit, cilësia e shërbimit dhe siguria duhet të jenë elemente kyçe të konkurrencës.
Sipas të dhënave nga Qendra Kombëtare e Biznesit, numri i kompanive që ofrojnë makina me qira u trefishua nga 840 në vitin 2019 në 2785 në vitin 2025. Vitin 2024 shënoi numrin më të lartë të regjistrimeve të reja, me 411 kompani, ndërsa në vitin 2025 u shtuan edhe 395 operatorë të tjerë.
Turizmi si motor i rritjes
Në vitin 2025, Shqipërinë e vizituan 12.4 milionë të huaj. Shumica e tyre udhëtojnë individualisht dhe preferojnë të eksplorojnë vendin me transport publik ose makinë me qira. Kufizimet e transportit publik në disa zona e shtojnë kërkesën për makina me qira, pasi turistët synojnë të vizitojnë shumë destinacione në pak ditë.
“Vitet e fundit, turizmi ka funksionuar si motor kryesor i rritjes së tregut të makinave me qira,” thotë Dorian Vezuli, CEO i T-Rent sh.p.k. Sipas tij, numri i operatorëve dhe i franshizave është dyfishuar në tre vitet e fundit.
Eliana Bakiri, administratore e “Top Tours”, vëren se makinat me qira janë një alternativë e parapëlqyer për turistët që duan të eksplorojnë shumë destinacione në kohë të shkurtër, duke ofruar fleksibilitet dhe efikasitet.
Gara me çmimet: A është ky një model i qëndrueshëm?
Kërkimi për makina me qira online shpesh ofron çmime shumë të ulëta, duke vënë në dilemë leverdishmërinë e këtij aktiviteti. Për shembull, një mjet mund të ofrohet për 8 euro në ditë, apo edhe për 10 euro në javë gjatë muajve të dimrit.
Z. Vezuli i cilëson këto çmime si “çmime paniku”, të cilat mund të jenë nën kosto. Ai shpjegon se shumë operatorë, veçanërisht ata me flota më të vjetra, i ofrojnë makina me çmime të ulëta për të siguruar qarkullim, duke u bazuar në pamjen digjitale të automjeteve në platformat ndërkombëtare pa specifikuar vitin e prodhimit.
Megjithëse çmimet e ulëta të sezonit të ulët kompensohen shpesh nga fitimet e sezonit të lartë, ky model nuk është ideal. Operatorët theksojnë se fitimi i një sezoni mbulon humbjet e tjetrit, duke krijuar një balancë vjetore.
Znj. Bakiri shton se në raste të tilla, operatorët mbijetojnë duke ofruar shërbime shtesë dhe duke pasur aftësi të mira menaxheriale dhe njohuri të tregut.
Një garë me çmime gjithmonë e më të ulëta nuk është një model i qëndrueshëm afatmesëm apo afatgjatë. Z. Vezuli paralajmëron se hapi i radhës në një treg ku çmimi është strategjia kryesore do të jetë falimentimi ose blerja e kompanive më të vogla.
Sfidat e një tregu në rritje
Biznesi i makinave me qira, megjithëse duket i thjeshtë, përballet me sfida të shumta. Kostot e larta për sigurime, kredi, riparime dhe mirëmbajtje, së bashku me taksat, e bëjnë të vështirë operimin për kompanitë e rregullta.
Z. Vezuli thekson se operatorët që financojnë biznesin me kredi, paguajnë sigurime dhe kryejnë mirëmbajtje, e kanë të vështirë të operojnë gjatë gjithë vitit. Prandaj, disa po vlerësojnë mundësinë e operimit vetëm gjatë sezonit veror.
Kjo qasje sjell sfidën e sigurimit të stafit të kualifikuar. Ai shton se tregu nuk është ende në kushtet ideale dhe ka nevojë për përmirësime në kontroll dhe transparencë për të siguruar konkurrencë të ndershme.
Znj. Bakiri konfirmon se Shqipëria është në një fazë tranzitore dhe tregu nuk është ende i stabilizuar. Arritja e stabilitetit kërkon kohë dhe rolin kryesor duhet ta luajnë institucionet.
“`