“`html
I vetëm “kundër të gjithëve”/ Si i humbi Kurti aleatët dhe dështoi ta bënte qeverinë
Lëvizja Vetëvendosje përshkruhet si “komunitet i njerëzve që refuzojnë të nënshtrohen”. E themeluar në vitin 2005 si lëvizje anti-establishment, ajo hyri në Kuvendin e Kosovës pas zgjedhjeve të vitit 2010. Nëntë vjet më vonë, LVV u bë partia e parë, duke siguruar 29 vende. Lideri i saj, Albin Kurti, bashkëqeverisi me Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK) për 51 ditë, por qeveria e tij ra në mars 2020 pas një mocioni mosbesimi nga partneri qeverisës.
Një vit më vonë, LVV fitoi mbi 50% të votave, duke siguruar 58 vende në Kuvend, dhe Kurti drejtoi qeverinë për katër vjet. Sipas Donikë Eminit, hulumtuese në Grupin Këshilldhënës në Evropë për Politika të Ballkanit (BiEPAG), “ai ka ndërtuar një narrativ politik të tipit ‘ne kundër të gjithëve’”.
Pas zgjedhjeve të 9 shkurtit 2025, ku partia e Kurtit fitoi 48 vende, ai mbeti i vetëm në përpjekjen për të formuar qeverinë e re. Ai refuzoi mundësinë e bashkëqeverisjes me Partinë Demokratike të Kosovës (PDK), e cila pati të njëjtin qëndrim. Edhe LDK-ja, partia e tretë për nga fuqia, refuzoi bashkëqeverisjen me Kurtin, pavarësisht ofertës së tij. Nisma Socialdemokrate gjithashtu e refuzoi Kurtin. Të gjitha partitë janë duke pritur shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare.
Si mbeti Kurti i vetëm?
Gjatë fushatës zgjedhore të fillimvitit, Kurti synoi rezultatin e zgjedhjeve të vitit 2021, duke kërkuar 500 mijë vota. Naim Rashiti, drejtor i Grupit për Hulumtimin e Politikave në Ballkan, argumenton se LVV-ja e konsideroi si të mirëqenë rezultatin e vitit 2021, i cili, sipas tij, ishte një “aksident” për shkak të sistemit elektoral proporcional. Ai shton se synimi për një rezultat të tillë nxori në pah narrativin polarizues të LVV-së ndaj partive të tjera, të cilin e kishte aplikuar edhe gjatë katër viteve qeverisje.
Rashiti thekson se ndërsa LDK-ja dhe PDK-ja janë normalizuar, LVV-ja ka ardhur vonë në pushtet me një narrativ të vonuar, i cili i ka shkaktuar probleme, si brenda ashtu edhe në raport me politikën e jashtme. Donikë Emini pajtohet, duke shtuar se LVV-ja, për katër vjet, ka përjashtuar bashkëpunimin me partitë tjera, duke synuar “të nxisë polarizimin dhe izolimin, në vend që të ndërtojë kompromis”.
Sipas Eminit, ky polarizim synonte ndarjen në dy blloqe: LVV-ja në njërën anë dhe partitë e tjera në tjetrën. “Ai [Kurti] kundër të gjithëve, ku vetëm ai ka të drejtë, dhe të tjerët e kanë gabim, si alternativa të dëmshme për Kosovën. Krijimi i dy taborëve e bën më të lehtë rreshtimin, dhe synonte të qeveriste i vetëm dhe me duar të lira,” thotë Emini.
Kurti ka përdorur shpesh gjuhë nënçmuese ndaj partive të mëdha, si LDK-ja dhe PDK-ja, duke i quajtur “lydykyhi e pydykyhi”. Emini sqaron se me këtë fjalor, Kurti ofendoi jo vetëm partitë opozitare, por edhe elektoratin e tyre, si dhe i quajti opozitën “hajvanë” dhe “hajvanati” në natën e zgjedhjeve, duke penguar çdo bashkëpunim të mundshëm.
Emini shpjegon se partitë ish-opozitare u gjetën përballë dy zgjedhjeve: të bashkoheshin me Kurtin për bashkëqeverisje, duke humbur dinjitetin dhe elektoratin, ose të barrikadoheshin kundër bashkëpunimit, duke u fajësuar më pas nga Kurti. Ajo beson se kjo strategji, megjithëse jo optimale politikisht, është e qëllimshme, si përllogaritje për mbajtjen afër të elektoratit për zgjedhjet e ardhshme.
Pas dështimit për të marrë votat për një mandat të ri qeverisës, Kurti tha se i kishte bërë dy herë ofertë LDK-së për të qeverisur bashkë, në mënyrë që ajo “të shkëputej nga PDK-ja”, si dhe Nismës Socialdemokrate. Ai paralajmëroi dy palë zgjedhje të parakohshme parlamentare. Zyrtarë të PDK-së dhe LDK-së theksuan se Kurti po kërkonte nënshtrimin e tyre, jo partneritet.
Efektet e “izolimit ndërkombëtar”
Narrativi polarizues ndaj partive ish-opozitare nuk është shkaku i vetëm për mosdëshirën për bashkëqeverisje me LVV-në. Rashiti vlerëson se LVV-ja nuk do të gjejë partner për të qeverisur në të ardhmen, për shkak të një narrativi që mban Kosovën nën masa të Bashkimit Evropian dhe sulmohet nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Raportet e ndërlikuara me SHBA-në nisën me qeverisjen “Kurti 1”, e cila u rrëzua me mocion mosbesimi. Kurti pretendoi se i dërguari i posaçëm i Shtëpisë së Bardhë, Richard Grenell, pati ndikim në rrëzimin e qeverisë së tij. Gjatë administratës Biden, zyrtarët amerikanë kritikuan Kurtin për veprimet e autoriteteve të Kosovës në veriun e vendit, duke i cilësuar si “të pakoordinuara” dhe shkak për tensione.
Kritika të ngjashme erdhën edhe nga BE-ja, e cila ka vendosur masa ndëshkuese ndaj Kosovës që nga qershori 2023. Në shtatorin e vitit 2025, SHBA-ja pezulloi Dialogun Strategjik me Kosovën për shkak të veprimeve të Qeverisë në detyrë, duke përmendur rritjen e tensioneve dhe paqëndrueshmërisë.
Partitë ish-opozitare mbështetën sundimin e rendit dhe ligjit në veri, por kritikuan Kurtin për veprimet e tij të pakoordinuara me partnerët e huaj. Emini konsideron se izolimi ndërkombëtar i Kurtit, megjithëse nuk ishte i pritshëm në fillim, u thellua me kalimin e kohës. Masat ndëshkuese të BE-së dhe pezullimi i Dialogut me SHBA-në kanë ndikuar në pozitën e Kurtit, duke dobësuar masën kritike që e mbështeste, çka ndikoi në rezultatet e zgjedhjeve të fundit.
Ajo shton se partitë ish-opozitare vazhdojnë të ndjekin partneritet strategjik me SHBA-në dhe BE-në, dhe tentojnë të jenë të kujdesshme në raport me Kurtin.
Rashiti dhe Emini vlerësojnë se izolimi i Kurtit nuk i atribuohet vetëm veprimeve të tij, por edhe qasjes jo të qëndrueshme të BE-së dhe SHBA-së ndaj Kosovës. Kjo u ka shërbyer LVV-së në narrativin e saj elektoral, si argumente për mosnënshtrim ndaj kërkesave ndërkombëtare. Megjithatë, LVV-ja pësoi një rënie prej 8% të elektoratit brenda katër vjetësh.
A do të ndryshojë LVV-ja?
Pavarsisht rënies së numrit të votuesve, rezultati i zgjedhjeve të parakohshme eventuale në Kosovë është i vështirë të parashikueshëm. Zgjedhja e presidentit të vendit kërkon konsensus politik dhe koalicione të mundshme. Rashiti vlerëson se LVV-ja ka gjasa të mbetet subjekti i parë politik, por thekson nevojën për një narrativ më të moderuar nga të gjitha partitë në fushatën e ardhshme.
Nga praktikat e deritashme, mbetet i pasigurt ndryshimi i narrativit nga Kurti dhe partia e tij. Rashiti përmend mundësinë që subjektet politike, siç kanë bërë dhe më parë, të pjeken gradualisht brenda sistemit. Ai shton se kompromisi politik mbetet i domosdoshëm për të shmangur situatat ku një lider dhe një parti mbeten të vetmuar.
Emini nuk mendon se LVV-ja e ka nënvlerësuar rëndësinë e kompromisit, pasi beson se ata kanë njohuri të thella për sistemin politik. Megjithatë, ajo argumenton se LVV-ja ka vepruar qëllimisht për të ushqyer narrativin “ne kundër të tjerëve”, duke synuar dobësimin e opozitës dhe diskreditimin e zërave kritikë. Kjo strategji, sipas saj, synon margjinalizimin e elitës së vjetër politike dhe sigurimin e një opozite simbolike.
Ajo thekson se kjo qasje është e llogaritur mirë dhe qëllimshme për të konsoliduar pushtetin dhe kufizuar kompromisin politik real. Presidentja Osmani ka paralajmëruar takime me liderët politikë për të parë mundësinë e formimit të një qeverie të re, por gjasat reale duken të pakta, dhe partitë politike po përgatiten për zgjedhje të reja të parakohshme.
“`