DW: Rusia Rekruton Kriminelë për Sabotim në të Gjithë Evropën
Rusia po shfrytëzon rrjetet kriminale për të kryer veprime sabotuese në të gjithë Evropën, duke rekrutuar individë rusishtfolës me të kaluar kriminale përmes platformës “Telegram”. Qëllimi kryesor i këtyre operacioneve është destabilizimi i vendeve anëtare të Bashkimit Evropian dhe hakmarrja ndaj tyre për mbështetjen e ofruar Ukrainës.
Sipas një studimi të përbashkët të realizuar nga OJQ-ja GLOBSEC dhe Qendra Ndërkombëtare për Kundër-Terrorizëm (ICCT), Rusia ka ngritur një rrjet agjentësh që veprojnë në harmoni me strategjinë e saj të luftës hibride kundër Evropës. Ky studim, rezultatet e të cilit u prezantuan në Bruksel gjatë një takimi të Komitetit Special të Parlamentit Evropian për Mbrojtjen e Demokracive (EUDS), thekson lidhjet e ngushta mes institucioneve shtetërore ruse dhe botës kriminale.
Studiuesit theksojnë se operacionet hibride nuk janë një veprim i dytësor, por një pjesë qendrore e strategjisë ruse, duke i krahasuar këto taktika me ato të Shtetit Islamik (IS), i cili më parë ka rekrutuar kriminelë në Evropë. Megjithatë, në rastin aktual, nuk bëhet fjalë për një organizatë terroriste, por për një shtet që drejton rekrutimin dhe operacionet.
Kriminelët dhe Sabotazhet
Nga janari 2022 deri në korrik 2025, janë regjistruar 110 përpjekje sabotimi dhe sulmesh në Evropë, kryesisht në Poloni dhe Francë, të lidhura me Rusinë. Nga këto, 89 kanë rezultuar të suksesshme, ndërsa 21 janë parandaluar. Autorët e studimit sugjerojnë se numri i sulmeve të parandaluara mund të jetë më i lartë, pasi shërbimet e inteligjencës nuk publikojnë të gjitha të dhënat.
Janë identifikuar 131 persona të lidhur me këto incidente, ku të paktën 35 prej tyre rezultojnë të kenë pasur dënime të mëparshme dhe janë rekrutuar në burgje ose përmes organizatave kriminale. Kremlini rekruton kryesisht meshkuj rreth moshës 30-vjeçare, nga vendet post-sovjetike, të cilët flasin rusisht dhe ndodhen në rrethana të vështira jetese. Rekrutimi bëhet shpesh online, nëpërmjet “Telegram”, por edhe me ndihmën e të afërmve dhe miqve. Motivi kryesor për pjesëmarrje është financiar, duke filluar nga shuma modeste për shpërndarjen e materialeve pro-ruse deri te pagesa të konsiderueshme për sulme ndaj infrastrukturës kritike.
Hakmarrja ndaj BE për Ndihmën e Ukrainës
Për të financuar këto aktivitete, Moska përdor gjithashtu metoda të paligjshme për të anashkaluar sanksionet perëndimore. “Këto kanale i lejojnë Kremlinit të shmangë kufizimet dhe të përfshijë më thellë rrjetet kriminale në strategjinë e tij të luftës hibride,” thekson studimi. “Flukset e paligjshme të parave, krimi dhe operacionet hibride nuk janë të ndara, por elementë të një plani të vetëm veprimi.”
Gjithashtu, vërehet se “fushata ushtarake e Rusisë – bombardimet, sulmet me zjarrvënie, përpjekjet për vrasje – duhet të shihen si ndëshkim për mbështetjen e BE-së për Ukrainën, por edhe si përgatitje për një konflikt të mundshëm më të madh.”
Krimi si Mjet Shtetëror
Dominika Hajdu nga GLOBSEC shpjegon se përdorimi i kriminelëve nga autoritetet ruse nuk është një fenomen i ri. Ajo rikujton mungesat në BRSS dhe varësinë nga ekonomia ilegale, si dhe faktin se pas rënies së Bashkimit Sovjetik, lufta kundër korrupsionit në Rusi nuk ka qenë përparësi, duke u bërë korrupsioni normë dhe metodë funksionimi e institucioneve shtetërore. Sipas saj, në vitin 1994, mbi 500 grupe kriminale ishin aktive në Rusi, duke kontrolluar rreth 40.000 kompani. Në fillim të viteve 2000, ish-oficerët e KGB-së konsoliduan kontrollin mbi shtetin, duke i kthyer lidhjet me botën e krimit në pjesë të sistemit shtetëror.
BE duhet të Reagojë
Politikani polak Bartłomiej Sienkiewicz, anëtar i Parlamentit Evropian, beson se Kremlini ka përdorur prej kohësh metoda kriminale për të rekrutuar agjentë në Evropë. Ai thekson se problemi qëndron në mënyrën se si të reagojë BE-ja, duke përmendur shembullin e dronëve që kanë paralizuar aeroportet. Ai shton se aktivitetet në “Telegram” ende nuk janë ndaluar, megjithëse BE duhet të monitorojë platforma të tilla.
Rekomandime për BE-në
Autorët e studimit propozojnë një sërë masash për reagimin e BE-së, duke përfshirë monitorimin më të mirë të platformave online, veçanërisht “Telegram”. Ata sugjerojnë gjithashtu zgjerimin e përkufizimit të “kërcënimeve hibride”, pasi shumë strategji kombëtare nuk e marrin parasysh mjaftueshëm rolin e “aktorëve informalë si grupet kriminale, ndërmjetësit ideologjikë ose individët që veprojnë në interes vetjak”. Ky boshllëk ligjor lejon Rusinë të mohojë përgjegjësinë për sulmet dhe sabotimin.
Dominika Hajdu thekson rëndësinë e bashkëpunimit midis sektorit publik dhe privat, duke argumentuar se kompanitë private në Evropë kanë mekanizma më të sofistikuar për zbulimin e aktiviteteve kriminale ruse. Për këtë arsye, ajo mbështet krijimin e një platforme koordinimi për të parandaluar sulmet hibride ruse ndaj vendeve evropiane.