Europa po përgatitet për një përgjigje të përbashkët ndaj Rusisë, propozohet protokoll i ri për sulmet hibride.
Vendet evropiane po diskutojnë mënyra të reja për t’iu përgjigjur në mënyrë të koordinuar sulmeve hibride, të cilat dyshohet se vijnë nga Rusia. Shqetësimet lindin nga fakti se mekanizmat aktualë nuk shihen si të mjaftueshëm për të parandaluar veprime të tilla si sabotimet, sulmet kibernetike, zjarrvëniet dhe ndërhyrje të tjera që qëndrojnë nën pragun e një sulmi të armatosur.
Bashkimi Evropian (BE) i ka cilësuar këto veprime si pjesë të fushatave destabilizuese ruse dhe ka diskutuar forcimin e masave të përbashkëta, duke përfshirë edhe sanksionet.
Komisioneri Evropian për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, ka argumentuar se nëse Europa përballet me një luftë hibride, duhet të ketë edhe një mekanizëm të përbashkët për t’iu përgjigjur. Sipas tij, përgjigja ndaj provokimeve të tilla duhet të jetë e koordinuar dhe të krijojë një kosto të ndjeshme për autorët.
Protokoll i ri evropian i sigurisë
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka propozuar krijimin e një “Protokolli Evropian të Sigurisë Emergjente”. Ky protokoll do të aktivizohej në rastet kur një shtet anëtar përballet me një incident që nuk arrin nivelin e një sulmi të armatosur, por përbën një kërcënim të qartë për sigurinë kombëtare.
Sipas propozimit, nëse mekanizmi aktivizohet nga një shtet anëtar, vendet e tjera do të mblidhen për të koordinuar një përgjigje të përbashkët. Qëllimi është të pengohet përshkallëzimi dhe të kufizohen pasojat.
Von der Leyen e ka përshkruar këtë mekanizëm si një plotësues të Neni 4 të NATO-s, dhe jo një zëvendësim të tij.
Propozimi vjen në një kohë kur brenda BE-së zhvillohen diskutime të posaçme mbi kërcënimet hibride. Dokumentet e Këshillit të BE-së tregojnë se grupet e punës janë mbledhur gjatë shtatorit për të forcuar qëndrueshmërinë dhe kundërvënien ndaj këtyre kërcënimeve.
Megjithatë, ideja për një mekanizëm të ri ka ngritur edhe pikëpyetje në disa kryeqytete evropiane, veçanërisht lidhur me mënyrën se si do të bashkëjetonte me strukturat ekzistuese të NATO-s dhe nëse do të krijonte procese paralele vendimmarrëse.
Sabotime, sulme kibernetike dhe dronë
Në muajt e fundit, vendet evropiane kanë raportuar një sërë incidentesh që i kanë lidhur me fushatat hibride ruse. Këto përfshijnë sulme kibernetike, sabotime të infrastrukturës kritike, zjarrvënie dhe incidente me dronë.
Bashkimi Evropian thekson se aktivitetet hibride të Rusisë përfshijnë gjithashtu ndërhyrje në informacion, dëmtim të infrastrukturës nënujore dhe përpjekje për të ndikuar në proceset demokratike.
Ndërkohë, NATO ka ndërmarrë masa për forcimin e sigurisë në krahun lindor dhe për mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
Debati në Evropë fokusohet pikërisht te mënyra se si duhet reaguar ndaj incidenteve që janë serioze, por që nuk aktivizojnë automatikisht mekanizmat e mbrojtjes kolektive.
Von der Leyen: Duhet të përshtatemi me realitetin e ri
Duke prezantuar propozimet e saj në fjalimin për gjendjen e Bashkimit Evropian, Von der Leyen theksoi se sulmet kibernetike, sabotimet, zjarrvëniet dhe inkursionet me dronë po shtohen, duke kërkuar rritjen e përgatitjes evropiane.
Ajo argumentoi se doktrina, institucionet dhe proceset vendimmarrëse të Evropës nuk janë përshtatur mjaftueshëm me realitetin e ri të sigurisë. Për këtë arsye, Komisioni po punon edhe për një “manual evropian kundër kërcënimeve hibride”, krahas mekanizmit të ri të sigurisë emergjente.
Von der Leyen ka propozuar gjithashtu krijimin e një Këshilli Evropian të Sigurisë, ku krahas vendeve të BE-së do të përfshiheshin partnerë si Britania e Madhe, Norvegjia, Ukraina dhe Kanadaja.
Nga ana e NATO-s, sekretari i përgjithshëm Mark Rutte ka deklaruar se Aleanca është e përgatitur për kërcënimet hibride dhe disponon një sërë opsionesh për t’u përgjigjur. Ai ka theksuar se këto përgjigje nuk janë domosdoshmërisht publike dhe nuk duhet të jenë gjithmonë simetrike.
Në këtë kuadër, Europa po përpiqet të ndërtojë një mënyrë më të koordinuar reagimi ndaj veprimeve që mbeten nën pragun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak, por që autoritetet evropiane i konsiderojnë gjithnjë e më shumë si kërcënime të drejtpërdrejta ndaj sigurisë.