Alarmi i OKB-së: Çdo 10 minuta një grua ose vajzë vritet nga partneri ose familjari
Të paktën 50 mijë gra dhe vajza janë vrarë nga partnerët ose të afërmit e tyre gjatë vitit 2024. Kjo shifër e frikshme do të thotë se mesatarisht, çdo 10 minuta një grua ose vajzë humb jetën si pasojë e një vrasjeje të tillë në mbarë botën.
Këto të dhëna vijnë nga raporti më i fundit global i Organizatës së Kombeve të Bashkuara, i publikuar në nëntor 2025 nga UN Women dhe Zyra e OKB-së për Drogën dhe Krimin (UNODC). Raporti thekson se fenomeni i femicideve vijon të mbetet i përhapur globalisht, pa treguar shenja të një përmirësimi të ndjeshëm.
Në total, rreth 83 mijë gra dhe vajza janë vrarë qëllimisht në mbarë botën gjatë vitit 2024. Nga këto, rreth 60%, ose afro 50 mijë viktima, janë vrarë nga partneri intim ose një anëtar i familjes. Kjo përkthehet në rreth 137 gra dhe vajza të vrara çdo ditë, ose pothuajse një viktimë çdo dhjetë minuta.
Megjithëse numri i viktimave të regjistruara në vitin 2024 është pak më i ulët se ai i vitit 2023 (kur u raportuan rreth 51,100 gra dhe vajza të vrara nga partnerët ose familjarët), OKB-ja thekson se kjo diferencë nuk duhet interpretuar si një rënie reale e fenomenit. Ndryshimi lidhet kryesisht me disponueshmërinë dhe mënyrën e ndryshme të regjistrimit dhe raportimit të rasteve nga shtetet.
Raporti nënvizon se vrasjet e grave dhe vajzave vazhdojnë t’u marrin jetën dhjetëra mijëra viktimave çdo vit, pa pasur prova të qarta për një përmirësim të qëndrueshëm.
Një aspekt tjetër i theksuar në raport është se shtëpia vazhdon të jetë një nga vendet më të rrezikshme për gratë dhe vajzat që rrezikojnë të bien viktima të vrasjeve. Edhe pse gratë përbënin rreth 20% të viktimave të vrasjeve të qëllimshme në botë gjatë vitit 2024, rreth 60% e grave të vrara humbën jetën në një ambient privat. Ky përqindje është dukshëm më e ulët në rastin e burrave.
OKB-ja gjithashtu thekson se asnjë rajon i botës nuk mbetet i paprekur nga ky fenomen. Afrika regjistroi sërish numrin më të lartë të grave dhe vajzave të vrara nga partnerët ose anëtarët e familjes.
Ekspertët e UN Women shpjegojnë se femicidet nuk ndodhin gjithmonë si ngjarje të izoluara, por mund të jenë kulmi i një cikli të gjatë dhune. Sarah Hendrix, drejtoreshë e departamentit të politikave të UN Women, ka theksuar se këto vrasje mund të paraprihen nga forma të tjera dhune, si kontrolli i detyruar, kërcënimet dhe ngacmimet, edhe në hapësirën digjitale.
Raporti paralajmëron se zhvillimi i teknologjive të reja mund të krijojë forma të reja dhune ndaj grave. Kjo përfshin publikimin e imazheve dhe të dhënave personale pa pëlqim, si dhe përdorimin e inteligjencës artificiale për krijimin dhe shpërndarjen e videove të manipuluara (“deepfake”). Ekspertët paralajmërojnë se dhuna në internet nuk mbetet domosdoshmërisht vetëm në hapësirën virtuale; ajo mund të përshkallëzohet në dhunë fizike jashtë internetit dhe, në situatat më ekstreme, të çojë edhe në vrasjen e grave.
Të dhënat për vitin 2024 mbeten aktualisht të dhënat më të fundit globale dhe të krahasueshme ndërkombëtarisht të publikuara nga OKB-ja për vrasjet e grave dhe vajzave nga partnerët intimë ose anëtarët e familjes.