SHBA-ja dhe Kina përgatiten për luftë në Hapësirë? Armë në orbitë për herë të parë në histori
Shtetet e Bashkuara kanë vendosur një armë “orbitale” në hapësirë, e cila, sipas Sekretarit të Forcave Ajrore amerikane, Troy Meink, është thelbësore për mbrojtjen e forcave amerikane nga veprimet armiqësore. Deklarata u bë të hënën gjatë Konferencës së Ajrit, Hapësirës dhe Hapësirës Kibernetike, ku Meink theksoi se SHBA-të janë të përgatitura për t’u përballur me “kërcënime në zhvillim”. Megjithatë, ai nuk dha detaje të mëtejshme mbi kapacitetet e kësaj arme, as nuk bëri të ditur kur ajo u vendos në orbitë.
Ky zhvillim vjen në një kohë kur Uashingtoni po përshpejton planet për forcimin e kapaciteteve ushtarake në hapësirë. Udhëheqësit amerikanë kanë paralajmëruar prej kohësh për zhvillimin e programeve ruse dhe kineze që synojnë të sulmojnë, pengojnë ose neutralizojnë satelitët amerikanë, të cilët janë jetikë për komunikimet, zbulimin dhe navigimin ushtarak.
Administrata e Presidentit Donald Trump e konsideron hapësirën një element kyç të strategjisë së re të mbrojtjes, përfshirë edhe sistemin e planifikuar “Kupola e Artë”, që synon mbrojtjen e territorit amerikan nga raketat dhe kërcënime të tjera ajrore. Ndërkohë, një urdhër ekzekutiv i lëshuar vitin e kaluar i dha Forcës Hapësinore amerikane një rol më të gjerë, duke e përcaktuar jo vetëm si një strukturë për mbrojtjen e aseteve në orbitë, por edhe si një forcë me kapacitete sulmuese.
Traktati i Hapësirës së Jashtme i vitit 1967 ndalon vendosjen në orbitë të armëve të shkatërrimit në masë. Megjithatë, ai nuk ndalon në mënyrë të përgjithshme të gjitha llojet e armëve konvencionale në hapësirë, duke lënë hapësirë për zhvillimin e kapaciteteve që mund të përdoren kundër satelitëve të kundërshtarëve.
Forca Hapësinore e SHBA-së, e krijuar në vitin 2019 si dega më e re e ushtrisë amerikane në më shumë se shtatë dekada, është përgjegjëse për mbrojtjen e qindra satelitëve amerikanë dhe për zhvillimin e aftësive të kontrollit të hapësirës. Një zëdhënës i saj ka deklaruar se “kontrolli i hapësirës” përfshin aftësinë për të sfiduar dhe kontrolluar domenin hapësinor, duke përdorur mjete kinetike dhe jo-kinetike për të ndërprerë, dobësuar apo, nëse është e nevojshme, shkatërruar aftësitë e kundërshtarit.
Në këtë garë të re hapësinore, vëmendja e Uashingtonit është përqendruar veçanërisht te Rusia dhe Kina. Në fillim të shkurtit u bë e ditur se dy satelitë rusë dyshohet se kanë përgjuar komunikimet e të paktën një duzinë vendesh evropiane që prej pushtimit të Ukrainës në vitin 2022. Sipas vlerësimeve të raportuara, këto operacione mund t’u kenë dhënë shërbimeve ruse të inteligjencës akses në të dhëna të klasifikuara ose në sisteme që lidhen me satelitët e huaj.
Në vitin 2024, SHBA-të akuzuan gjithashtu Rusinë për lëshimin e një sateliti me aftësi të mundshme për të sulmuar mjete të tjera kozmike. Ndërkohë, Forca Hapësinore amerikane e konsideron Kinën një rival kryesor në zhvillimin e armëve hapësinore, ndërsa Moska e sheh dominimin në hapësirë si një faktor që mund të përcaktojë rezultatin e konflikteve të ardhshme.
Deklarata e Meink nuk sqaron se çfarë lloj arme është vendosur në orbitë, por fakti që një zyrtar i lartë amerikan e ka bërë publik ekzistencën e saj shënon një tjetër tregues të përshkallëzimit të garës ushtarake për kontrollin e hapësirës.